Định hướng hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Quỹ đầu tư chứng khoán ở Việt Nam

4.1.2. Định hướng hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của Quỹ đầu tư chứng khoán ở Việt NamĐể đáp ứng yêu cầu phát triển của tình hình mới, Nghị quyết Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng đã đề ra phương hướng phát triển đồng bộ các yếu tố thị trường và các loại thị trường như sau: cơ cấu lại thị trường tài chính, đảm bảo lành mạnh hóa và ổn định trong sự phát triển đồng bộ và vận hành thông suốt với các loại thị trường khác: Thị trường hàng hóa dịch vụ, thị trường bất động sản, thị trường lao động và thị trường khoa học công nghệ . Đồng thời, nhiệm vụ phát triển TTCK trong giai đoạn 2016 – 2020 là “Đẩy mạnh hoạt động và nâng cao hiệu quả của thị trường chứng khoán, thị trường trái phiếu để trở thành kênh huy động vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế, từng bước giảm phụ thuộc vào ngân hàng”.Quyết định số 252/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 01/03/2012 về việc phê duyệt “Chiến lược phát triển thị trường chứng khoán Việt Nam giai đoạn 2011 – 2020” đặt ra những mục tiêu, giải pháp cụ thể để có thể phát triển một TTCK ổn định, bền vững: Phát triển và đa dạng hóa các loại hình NĐT, cải thiện chất lượng cầu đầu tư nhằm hướng tới cầu đầu tư bền vững; Phát triển, nâng cao năng lực cho hệ thống các tổ chức trung gian thị trường, phát triển các Hiệp hội, tổ chức phụ trợ TTCK.Quyết định số 1826/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 06/12/2012 phê duyệt Đề án “Tái cấu trúc thị trường chứng khoán và doanh nghiệp bảo hiểm”, với nội dung tái cấu trúc tổ chức kinh doanh chứng khoán, đặt mục tiêu là thu hẹp số lượng, nâng cao chất lượng về hoạt động, chất lượng quản trị công ty, năng lực tài chính, nâng cao năng lực thực hiện các nghiệp vụ kinh doanh chứng khoán, góp phần ổn định và phát triển TTCK. Bên cạnh đó, phát triển và đa dạng hóa cơ sở NĐT, cải thiện chất lượng cầu đầu tư và thu hút đầu tư nước ngoài.Sự ra đời của Luật Doanh nghiệp 2014 thay thế Luật Doanh nghiệp 2005 là một bước tiến lớn về quản trị công ty.Tiếp tục tái cấu trúc theo Quyết định số 242/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 28/02/2019 phê duyệt Đề án “Cơ cấu lại thị trường chứng khoán và thị trường bảo hiểm đến năm 2020 và định hướng đến năm 2025” với mục tiêu:Đối với TTCK, Tiếp tục cơ cấu lại toàn diện để trở thành kênh dẫn vốn trung và dài hạn quan trọng cho nền kinh tế; xây dựng cơ cấu hợp lý, cân bằng giữa thị trường tiền tệ và thị trường vốn, giữa thị trường cổ phiếu và trái phiếu, giữa trái phiếu chính phủ và trái phiếu doanh nghiệp; hỗ trợ tích cực quá trình cơ cấu lại doanh nghiệp nhà nước, đổi mới mô hình tăng trưởng kinh tế và thúc đẩy phát triển khu vực kinh tế tư nhân; tăng cường mở cửa và hội nhập với thị trường khu vực và thế giới.Đối với CTQLQ, lành mạnh hóa tình hình tài chính, nâng cao năng lực quản trị của các tổ chức kinh doanh chứng khoán theo quy định; nâng chỉ tiêu an toàn tài chính của tổ chức kinh doanh chứng khoán tăng 20% so với hiện tại.Đối với QĐTCK, số lượng NĐT trên TTCK đạt mức 3% dân số vào năm 2020 và 5% dân số vào năm 2025. Đảm bảo cơ cấu hợp lý giữa NĐT cá nhân và NĐT có tổ chức, đồng thời thúc đẩy sự phát triển của các NĐT chuyên nghiệp trên TTCK.Về nguyên tắc, việc cơ cấu lại TTCK thực hiện theo hướng coi trọng phát triển về cả quy mô và chất lượng; phát triển và tăng khả năng cạnh tranh của các tổ chức tham gia thị trường.Xuất phát từ những quan điểm và mục tiêu trên, trên cơ sở thực trạng pháp luật điều chỉnh tổ chức và hoạt động của QĐTCK, những kết quả đạt được và những bất cập, hạn chế như đã phân tích, các giải pháp hoàn thiện pháp luật về tổ chức và hoạt động của QĐTCK phải dựa trên các định hướng sau:Một là, hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của QĐTCK để bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc cơ cấu lại cơ sở hàng hóa, nâng cao tính minh bạch và chất lượng sản phẩm của QĐTCK.Với tư cách chủ thể phát hành CCQ hoặc cổ phiếu, QĐTCK tạo ra những sản phẩm đa dạng cung cấp cho TTCK.Tập trung phát triển các sản phẩm của Quỹ hoán đổi danh mục, Quỹ đầu tư bất động sản, Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện .Bất động sản là một trong những thị trường có vai trò quan trọng và là bộ phận cấu thành nên hệ thống thị trường đồng bộ đã được nhắc đến tại Văn kiện Đại hội Đại hội đại biểu toàn quốc lần thứ XII của Đảng [46, tr109-110]. Nhiều văn bản quy phạm pháp luật đã được xây dựng và từng bước hoàn thiện nhằm tạo cơ sở pháp lý cho việc quản lý lành mạnh thị trường bất động sản như: Quyết định 2127/QĐ-TTg ngày 30/11/2011 phê duyệt Chiến lược phát triển nhà ở quốc gia đến năm 2020 và tầm nhìn đến năm 2030, Luật Đất đai 2013, Luật Nhà ở 2014, Luật Kinh doanh bất động sản 2014…Nghị định số 88/2016/NĐ-CP ngày 01/7/2016 được hướng dẫn bởi Thông tư số 86/2017/TT-BTC ngày 15/8/2017 về chương trình hưu trí bổ sung tự nguyện. Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện sẽ có đầy đủ cấu phần như QĐTCK khác và sẽ cung cấp một công cụ đầu tư mới. Việc ra đời loại hình Quỹ hưu trí bổ sung tự nguyện sẽ đáp ứng tốt hơn nhu cầu của doanh nghiệp, của người lao động so với các sản phẩm QĐTCK hiện có, đồng thời tạo ra tiện ích và an sinh cho xã hội.Lộ trình phát triển thị trường trái phiếu giai đoạn 2017 – 2020, tầm nhìn 2030 được phê duyệt theo Quyết định số 1191/QĐ-TTg ngày 14/8/2017 với mục tiêu phát triển thị trường trái phiếu ổn định, cấu trúc hoàn chỉnh, đồng bộ về các yếu tố cung – cầu; mở rộng cơ sở nhà đầu tư; tăng quy mô và chất lượng hoạt động, đa dạng hóa các sản phẩm, nghiệp vụ, đảm bảo thị trường hoạt động công khai, minh bạch, hiệu quả, chủ động hội nhập thị trường quốc tế, từng bước tiếp cận với các chuẩn mực, thông lệ quốc tế. Theo đó, mục tiêu cụ thể là tăng tỷ trọng trái phiếu Chính phủ do các công ty bảo hiểm, bảo hiểm xã hội, quỹ hưu trí, quỹ đầu tư và các tổ chức tài chính phi ngân hàng nắm giữ lên mức 50% năm 2020 và mức 60% vào năm 2030.Bên cạnh đó, cũng cần tập trung hình thành và phát triển cổ phiếu của QĐTCK mô hình CTCP khi mà pháp luật Việt Nam đã thừa nhận về CTĐTCK.Hai là, hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của QĐTCK để bảo đảm cơ sở pháp lý cho việc cơ cấu lại cơ sở NĐT, phát triển NĐT tổ chức, NĐT chuyên nghiệp; thu hút NĐT nước ngoài.Cơ sở NĐT là một trong những chủ thể trọng yếu trong quá trình hình thành, hoạt động và vận hành của TTCK. Nhà đầu tư là tổ chức, cá nhân Việt Nam và tổ chức, cá nhân nước ngoài tham gia đầu tư trên TTCK. Theo quy định của Luật chứng khoán, các chủ thể kinh doanh chứng khoán rất đa dạng như công ty đại chúng, công ty chứng khoán, công ty quản lý quỹ đầu tư chứng khoán, quỹ đầu tư chứng khoán, công ty đầu tư chứng khoán..., trong đó Nhà nước khuyến khích NĐT đầu tư qua các NĐT chứng khoán chuyên nghiệp. NĐT chứng khoán chuyên nghiệp là ngân hàng thương mại, công ty tài chính, công ty cho thuê tài chính, tổ chức kinh doanh bảo hiểm, tổ chức kinh doanh chứng khoán (trong đó có CTQLQ).Thời gian qua, các chính sách cũng tập trung phát triển NĐT tổ chức thông qua việc ban hành các văn bản pháp luật về QĐTCK. Thông tư số 15/2016/TT- BTC sửa đổi, bổ sung một số nội dung của khung pháp lý để hoạt động của quỹ mở, Thông tư số 105/2016/TT-BTC hướng dẫn hoạt động đầu tư gián tiếp ra nước ngoài nhằm mở cửa thị trường, tự do hóa các giao dịch theo đúng cam kết quốc tế, và Thông tư số 134/2017/TT-BTC hướng dẫn giao dịch điện tử trên TTCK, theo đó sẽ cho phép giao dịch trực tuyến đối với CCQ, tạo điều kiện cho NĐT dễ dàng tham gia vào QĐTCK.Tuy nhiên, cơ sở NĐT hiện nay chưa đa dạng, chủ yếu tập trung vào một số NĐT cơ bản như ngân hàng thương mại, công ty bảo hiểm, chưa có nhiều NĐT chuyên nghiệp. Tiếp tục hoàn thiện pháp luật nhằm phát triển về cả quy mô và chất lượng NĐT tổ chức, NĐT chuyên nghiệp.Ba là, hoàn thiện các quy định pháp luật về tổ chức và hoạt động của QĐTCK theo hướng nâng cao tính chuyên nghiệp và năng lực quản trị QĐTCK của công ty quản lý quỹ.Để phát triển được các QĐTCK, CTĐTCK thì công ty quản lý quỹ phải là chủ thể không thể thiếu trong định hướng phát triển. Bởi, CTQLQ có vai trò đặc biệt quan trọng trong tổ chức và hoạt động của QĐTCK, thể hiện tính chuyên nghiệp của QĐTCK.Vấn đề hoàn thiện về hoạt động quản lý QĐTCK của CTQLQ đã được đề cập từ Đề án tái cấu trúc theo Quyết định số 1826/QĐ – TTg của Thủ tướng Chính phủ ngày 06/12/2012. Tiếp tục tái cấu trúc để giảm số lượng và nâng cao chất lượng dịch vụ của CTQLQ, giám sát chặt chẽ việc tuân thủ các quy định pháp luật của CTQLQ, kiểm soát vấn đề quản lý hoạt động của QĐTCK, quản lý tách bạch tài sản của các QĐTCK, kiểm tra chỉ tiêu an toàn tài chính, đưa CTQLQ không đáp ứng điều kiện vào tình trạng kiểm soát, kiểm soát đặc biệt [15]. Điều này sẽ hỗ trợ mạnh mẽ quá trình phát triển NĐT tổ chức trên TTCK Việt Nam.Theo: Nguyễn Thị Hồng PhướcLink luận án: Tại đây