Khái niệm, nguyên tắc, vai trò xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ

2.2.  Khái niệm, nguyên tắc, vai trò xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ 2.2.1.  Khái niệm xử lý vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ2.2.1.1.  Khái niệm, đặc điểm xử lý vi phạm hành chính Khái niệm xử lý VPHCTrong tóm tắt bài giảng Luật Hành chính của tác giả tác giả V.T.Batychko, nhà xuất bản ТТИ ЮФУ ấn hành năm 2008 thì quan niệm xử lý VPHC là việc “áp dụng các biện pháp cưỡng chế hành chính đối với những hành vi vi phạm những quy định của pháp luật hành chính” . Cũng với quan điểm gần giống như của tác giả V.T.Batychko, trong chuyên đề “Vi phạm hành chính và xử lý vi phạm hành chính” do ThS. Đặng Thanh Sơn - Phó Vụ trưởng Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp và nhóm chuyên gia pháp luật hành chính, Vụ Pháp luật Hình sự - Hành chính, Bộ Tư pháp biên soạn quan niệm bản chất của xử lý hành chính là áp dụng một số biện pháp cưỡng chế hành chính do pháp luật quy định ; trên tinh thần đó tác giả đưa ra khái niệm xử lý VPHC như sau: “Xử lý vi phạm hành chính là việc áp dụng các biện pháp chế tài mang tính cưỡng chế hành chính của Nhà nước đối với chủ thể có hành vi vi phạm hành chính”.Trong một số giáo trình giảng dạy môn Luật Hành chính Việt Nam của các cơ sở đào tạo như: Đại học Luật Hà Nôi; Đại học Cảnh sát nhân dân thì khái niệm xử lý vi phạm hành chính không được đề cập tới mà chỉ trình bày về khái niệm xử phạt. Ví dụ như tại giáo trình của Trường Đại học Luật Hà Nội thì xử phạt VPHC được hiểu là:Hoạt động của các chủ thể có thẩm quyền, căn cứ vào các quy định của pháp luật hiện hành, quyết định áp dụng các biện pháp xử phạt hành chính và các biện pháp cưỡng chế hành chính khác (trong trường hợp cần thiết, theo quy định của pháp luật) đối với các tổ chức, cá nhân vi phạm hành chính . Như vậy theo khái niệm trên có thể thấy xử phạt VPHC không chỉ thuần túy là việc áp dụng các hình thức xử phạt đối với chủ thể có hành vi VPHC, mà còn có thể bị áp dụng các biện pháp “cưỡng chế hành chính khác”, tuy nhiên trong giáo trình lại không phân tích cụ thể biện pháp “cưỡng chế hành chính khác” ở đây bao gồm những biện pháp nào. Bởi trong xử lý VPHC, các chủ thể có thẩm quyền có thể áp dụng rất nhiều biện pháp hành chính mang tính cưỡng chế; các biện pháp này thậm chí có thể áp dụng các biện pháp này ngay cả khi VPHC chưa diễn ra (các biện pháp ngăn chặn). Chính bởi không có một sự giải thích cụ thể về các biện pháp “cưỡng chế hành chính khác”, nên khái niệm phần nào gây lúng túng trong quá trình tiếp cận.Cũng là luận giải về xử lý VPHC nhưng trong một số giáo trình khác (như giáo trình của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt; Giáo trình của GS.TS Phạm Hồng Thái – TS Nguyễn Thị Minh Hà đồng chủ biên...), thì cách tiếp cận khái niệm xử lý VPHC lại được tiến hành trên cơ sở phân tích các đặc điểm, bản chất của hoạt động xử lý, chứ không chỉ thuần túy là diễn giải theo quy định của pháp luật. Cụ thể như trong giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do GS.TS Phạm Hồng Thái và TS Nguyễn Thị Minh Hà đồng chủ biên, trong phần trình bày về “cưỡng chế hành chính”, các tác giả không xây dựng một khái niệm về xử lý VPHC, mà chỉ đưa ra khái niệm về xử phạt hành chính. Theo đó khi một chủ thể có hành vi VPHC thì phải chịu TNHC, và TNHC chính là “hậu quả của VPHC, thể hiện ở việc cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng những chế tài pháp luật hành chính đối với chủ thể VPHC theo thủ tục do Luật Hành chính quy định” ; các tác giả đồng tình với quan điểm về TNHC của PGS.TS Nguyễn Cửu Việt đó là: TNHC không chỉ thuần túy là các biện pháp xử phạt hành chính mà nó còn bao gồm cả các biện pháp khôi phục các quyền và lợi ích đã bị VPHC xâm hại. Giáo trình đã đưa ra khái niệm về xử phạt VPHC như sau: Xử phạt VPHC là việc các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng những biện pháp cưỡng chế hành chính (gồm các hình thức xử phạt VPHC; các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn VPHC và đảm bảo việc xử phạt VPHC) đối với những cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC nhằm đảm bảo trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước. Cũng tiếp cận khái niệm xử lý VPHC theo hướng rộng, trong giáo trình Luật Hành chính Việt Nam do PGS.TS Nguyễn Cửu Việt chủ biên; tác giả quan niệm VPHC thì phải chịu TNHC. Mặc dù không đưa ra một khái niệm chính thức nào về xử lý VPHC, tuy nhiên căn cứ vào các luận giải của tác giả được thể hiện trong phần trình bày về VPHC và TNHC (từ trang 494 đến trang 547), có thể hiểu xử lý VPHC chính là việc chủ thể có thẩm quyền ấn định TNHC đối với cá nhân, tổ chức khi có hành vi VPHC.Trên cơ sở tiếp thu các luận giải của các nhà khoa học về khái niệm xử lý, xử phạt VPHC như vừa trình bày, cũng như những phân tích của cá nhân, NCS đưa ra khái niệm xử lý VPHC như sau:Xử lý VPHC là hoạt động của các cơ quan nhà nước, người có thẩm quyền áp dụng các hình thức xử phạt VPHC, các biện pháp khắc phục hậu quả, các biện pháp ngăn chặn VPHC và đảm bảo việc xử lý VPHC đối với những cá nhân, tổ chức thực hiện hành vi VPHC nhằm đảm bảo trật tự và kỷ luật trong quản lý nhà nước.*Đặc điểm xử lý VPHCThứ nhất, xử lý VPHC là hoạt của các chủ thể có thẩm quyền nhằm áp dụng các biện pháp xử phạt VPHC; các biện pháp khắc phục hậu quả; các biện pháp ngăn chặn VPHC và đảm bảo việc xử phạt, thi hành các quyết định xử lý VPHC đối với các chủ thể có hành vi VPHC theo quy định của pháp luật;Thứ hai, quyền xử lý VPHC được tiến hành bởi các chủ thể có thẩm quyền theo quy định của pháp luật;Thứ ba, xử lý VPHC được tiến hành theo những trình tự, thủ tục được quy định cụ thể trong Luật xử lý VPHC và các văn bản hướng dẫn thi hành;Thứ tư, kết quả pháp lý của hoạt động xử lý VPHC do các chủ thể có thẩm quyền tiến hành được thể hiện bằng quyết định hành chính cá biệt, trong đó ghi nhận các hình thức, biện pháp xử lý cụ thể được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức đã có hành vi VPHC. Đây chính là sự phản ứng của nhà nước đối với những VPHC cụ thể, nó vừa mang tính giáo dục, vừa mang tính răn đe, phòng ngừa nhằm mục đích thiết lập trật tự trong quản lý hành chính nhà nước.Theo: Đinh Phan QuỳnhLink luận án:  Tại đây