Các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
2.3.1. Các biện pháp khắc phục hậu quả vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Trong một số trường hợp cụ thể, hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB có thể gây ra những hậu quả, thiệt hại trên thực tế, vì vậy ngoài việc bắt buộc cá nhân, tổ chức VPHC phải chịu hình thức xử phạt thì Nhà nước còn buộc phải khắc phục những hậu quả do hành vi của cá nhân, tổ chức đó gây ra (nếu có). Bản chất của quy định này là nhằm khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do VPHC gây ra, hoặc cũng có thể là khôi phục lại những quyền, lợi ích hợp pháp đã bị xâm hại bởi hành vi vi phạm đó.
Để các biện pháp xử lý mang tính khôi phục này được thực hiện có hiệu quả cần phải tăng cường hoạt động giám sát việc khắc phục hậu quả đối với VPHC. Giám sát việc khắc phục hậu quả không chỉ đơn thuần là một khâu trong các biện pháp xử lý hành chính, mà nó còn góp phần ngăn chặn những vi phạm mới hoặc tái phạm.
Trong lĩnh vực GTĐB, VPHC có thể gây ra những thiệt hại cho cá nhân, tổ chức khác, cũng như Nhà nước; và người thực hiện vi phạm này có thể thu được một khoản lợi nhất định từ vi phạm đó; vì vậy nếu chứng minh được người vi phạm có được những khoản lợi bất hợp pháp từ hành vi vi phạm, cần phải có những quy định để buộc người vi phạm phải nộp lại số lợi bất hợp pháp này. Cần lưu ý, đây chính là biện pháp nhằm buộc đối tượng vi phạm phải khôi phục lại những quyền lợi hợp pháp đã bị xâm hại bởi hành vi vi phạm đó, vì vậy cần phải có những quy định để bảo đảm những quyền lợi hợp pháp bị hành vi đó xâm hại thực sự được khôi phục. Ví dụ vào các dịp lễ, tết có hiện tượng các chủ phương tiện vận tải tự ý nâng giá cước vận chuyển (giá thu thực tế cao hơn so với giá đăng ký), ngoài việc bị xử phạt thì toàn bộ số lợi bất hợp pháp thu được phải bị thu lại và được xử lý theo quy định của pháp luật. Hiện pháp luật lại quy định toàn bộ số tiền phải nộp vào ngân sách nhà nước là chưa thực sự hợp lý (Khoản 7, Điều 13, Nghị định 109/2013/NĐ-CP).
2.3.2. Các biện pháp ngăn chặn và bảo đảm xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ
Biện pháp ngăn chặn đối với những VPHC trong lĩnh vực GTĐB được hiểu là những biện pháp được áp dụng trong trường hợp cần thiết để ngăn chặn, đình chỉ ngay những hành vi mà nếu không có sự can thiệp thì hành vi đó có thể xảy ra trên thực tế và có nguy cơ gây ra những nguy hiểm cho xã hội; hoặc cũng có thể hành vi đó đã xảy ra cần phải đình chỉ ngay để hành vi đó không tiếp diễn nhằm ngăn chặn những hậu quả thiệt hại do hành vi đó gây ra (có thể gây ra). Trong lĩnh vực GTĐB, biện pháp này có thể được thể hiện dưới nhiều hình thức khác nhau như: Tạm giữ người vi phạm; tạm giữ phương tiện...
Biện pháp bảo đảm xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB được hiểu là những hoạt động do các chủ thể được phép áp dụng đối với cá nhân, tổ chức có hành vi vi phạm nhằm bảo đảm các quyết định hành chính được thực hiện trên thực tế. Ở các nước phát triển, vấn đề quản lý con người, quản lý dân cư được thực hiện rất khoa học, đồng bộ; chính vậy việc áp dụng các biện pháp bảo đảm trong xử lý VPHC như tạm giữ các loại giấy tờ liên quan đến phương tiện vi phạm, người vi phạm... là không cần thiết; nhưng đối với một quốc gia chậm phát triển như Việt Nam thì việc áp dụng những biện pháp như trên lại được coi là ưu tiên hàng đầu trong bảo đảm xử lý hành chính. Đối với hoạt động xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB, các chủ thể có thẩm quyền xử lý có thể áp dụng một số biện pháp bảo đảm như tạm giữ giấy phép, chứng chỉ hành nghề hay tang vật, phương tiện vi phạm..., tuy nhiên cần lưu ý đây chỉ biện pháp bảo đảm cho việc thi hành một quyết định cụ thể, vì vậy việc tạm giữ các loại giấy tờ, cũng như đồ vật, phương tiện không làm triệt tiêu đi quyền của chủ sở hữu đối với loại giấy tờ và phương tiện đó; khi tiến hành tạm giữ bắt buộc phải lập biên bản. Hiện nay có một vấn đề vướng mắc về mặt lý luận đó là biên bản tạm giữ phải được lập vào thời điểm nào? Theo logic thông thường thì biên bản được lập ngay ở thời điểm tạm giữ, và nội dung biên bản tạm giữ phải phản ánh trung thực, chính xác tình trạng của giấy tờ, đồ vật cũng như phương tiện bị tạm giữ. Người ra quyết định tạm giữ phải có trách nhiệm bảo quản tang vật, phương tiện đó, nếu xảy ra mất mát, hư hại thì người ra quyết định phải có trách nhiệm bồi thường. Vì vậy để đảm bảo vấn đề này được thực hiện một cách thuận lợi trên thực tế, pháp luật cần trao quyền tạm giữ này cho người trực tiếp thi hành công vụ và phải trang bị cho các lực lượng chức năng đầy đủ những công cụ cần thiết để bảo quản giấy tờ, đồ vật cũng như phương tiện bị tạm giữ.
Theo: Đinh Phan Quỳnh
Link luận án: Tại đây