Thực trạng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ

3.1.  Thực trạng pháp luật xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộPháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB là tổng hợp các quy định thể hiện trong các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan đến hoạt động xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB của các chủ thể có thẩm quyền. Cụ thể như sau:Thứ nhất, một số quy định mang tính nguyên tắc tại Luật xử lý VPHC năm 2012 như về nguyên tắc, hình thức, mức, thẩm quyền, thủ tục xử lý VPHC...Thứ hai, các quy định cụ thể về hình thức, mức xử phạt đối với từng hành vi cụ thể được quy định tại Nghị định 46/2016 của Chính phủ về xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB và đường sắt.Thứ ba, các quy định về nội dung, hình thức, quy trình tuần tra, kiểm soát và xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB như: Thông tư 01/2016/TT-BCA; Thông tư 02/2016/TT-BCA; Thông tư 02/2014/TT-BGTVT...Để có một cái nhìn tổng quát về thực trạng pháp luật về xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB, luận án sẽ trình bày các quy định của pháp luật có liên quan theo các nhóm quy định như: Các quy định về nguyên tắc, về thẩm quyền … xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB.3.1.1.  Các nguyên tắc xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ3.1.1.1.  Các nguyên tắc chung(1) Nguyên tắc pháp chế: Nguyên tắc này được thể hiện rất rõ qua quy định tại Điểm b và d, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012. Ví dụ tại Điểm b quy định việc xử phạt vi phạm hành chính phải được tiến hành đúng thẩm quyền, đúng quy định của pháp luật và tại điểm d thì quy định “Chỉ xử phạt VPHC khi có hành vi VPHC do pháp luật quy định”; (2) Nguyên tắc nghiêm minh, kịp thời: Nguyên tắc này được quy định cụ thể tại Điểm a, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012; (3) Nguyên tắc công bằng: Như luận án đã phân tích tại mục 2.2.3.2, công bằng là một nguyên tắc chủ đạo trong cả xây dựng và thi hành pháp luật, Luật xử lý VPHC năm 2012 đã khẳng định việc xử lý VPHC phải đảm bảo tính công bằng (Điểm b, Khoản 1, Điều 3); (4) Nguyên tắc tương xứng: Trong xử lý VPHC nói chung và xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB nói riêng; khi tiến hành xử lý các hành vi vi phạm, thì chủ thể có thẩm quyền xử lý phải đánh giá một cách khách quan, toàn diện hành vi vi phạm đó; phải căn cứ vào tính chất, mức độ, hậu quả, đối tượng vi phạm cũng như là các tình tiết tăng nặng, giảm nhẹ..., hiện nguyên tắc này được quy định tại Điểm C, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012; (5) Nguyên tắc trách nhiệm chứng minh: Người có thẩm quyền xử lý có trách nhiệm chứng minh VPHC, hiện nguyên tắc này được quy định tại Điểm d, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012.3.1.1.2.  Các nguyên tắc riêng cho hoạt động xử phạt(1) Nguyên tắc một hành vi phạm chỉ bị xử phạt một lần: Hiện nguyên tắc này được quy định tại Điểm d, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012; (2) Nguyên tắc cá thể hóa trách nhiệm: Nguyên tắc này được thể hiện thông qua quy định việc nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm thì từng người sẽ bị xử phạt về hành vi vi phạm đó; (3) Nguyên tắc trách nhiệm tăng nặng của tổ chức khi thực hiện hành vi vi phạm: Điều này được thể hiện rõ qua quy định “Đối với cùng một hành vi VPHC thì mức phạt tiền của tổ chức gấp hai lần mức phạt đối với cá nhân” (Điểm e, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC 2012).Có thể nhận thấy việc quy định các nguyên tắc cho hoạt động xử lý VPHC được thể hiện trong Luật xử lý VPHC năm 2012 đã phần nào đáp ứng được yêu cầu của hoạt động xử lý VPHC nói chung, xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB nói riêng. Tuy nhiên một số nguyên tắc được quy định trong luật nhưng không có văn bản hướng dẫn cụ thể trong xử lý đối với từng loại vi phạm cụ thể, dẫn đến sự lúng túng nhất định khi tiến hành xử lý các hành vi vi phạm, ví dụ như Điểm d, Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012 quy định: “Nhiều người cùng thực hiện một hành vi vi phạm hành chính thì mỗi người vi phạm đều bị xử phạt về hành vi vi phạm hành chính đó”. Nguyên tắc này khi được áp dụng để xử lý từng trường hợp cụ thể trong GTĐB đã thực sự gây ra khó khăn; ví dụ khi lực lượng chức năng kiểm tra và phát hiện hộ gia đình đã có hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường để kinh doanh ăn uống giải khát, thì không biết phạt thế nào cho hợp lý; bởi nếu theo quy định tại Điểm d, Khoản 1, Luật xử lý VPHC năm 2012 thì phải phạt đối với từng thành viên của hộ gia đình (tham gia kinh doanh) hành vi lấn chiếm vỉa hè, lòng lề đường để kinh doanh ăn uống giải khát với mức phạt là từ 2.000.000 đ đến 3.000.000 đ. Trong khi đó nếu tổ chức có hành vi vi phạm này thì mức phạt chỉ từ 4.000.000 đ đến 6.000.000 mà thôi. Hay như quy định “vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm” là chưa thực sự chính xác; bởi không phải trong trường hợp nào người thực hiện hành vi VPHC nhiều lần cũng sẽ bị xử phạt về từng hành vi vi phạm, hơn thế theo Điểm b, Khoản 1 Điều 10 Luật xử lý VPHC năm 2012 thì đây lại là một tình tiết tăng nặng của TNHC. Như vậy có thể thấy ngay trong một văn bản pháp luật đã cố những quy phạm mâu thuẫn với nhau (Điểm d, Khoản 1, Điều 3 mâu thuẫn với Điểm b, Khoản 1, Điều 10).Theo: Đinh Phan QuỳnhLink luận án:  Tại đây