Thực trạng hoạt động áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả
3.2.2. Thực trạng hoạt động áp dụng biện pháp khắc phục hậu quả khi vi phạm giao thông đường bộ
Như đã trình bày tại mục 3.1.3.2 của luận án, theo quy định của Luật xử lý VPHC năm 2012 cũng như của Nghị định 46/2016, thì khi tiến hành xử lý các hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB, các chủ thể có thẩm quyền có thể yêu cầu đối tượng vi phạm thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật như: Buộc khôi phục lại tình trạng ban đầu đã bị thay đổi do VPHC gây ra; Buộc tháo dỡ công trình, phần công trình xây dựng không có giấy phép hoặc xây dựng không đúng với giấy phép; Buộc nộp lại số lợi bất hợp pháp có được do thực hiện VPHC...
Trong thực tiễn, trong hoạt động xử lý VPHC về trật tự, ATGTĐB do các lực lượng chức năng như CSGT đường bộ, Thanh tra ngành GTVT thực hiện thời gian qua cho thấy: Song song với việc thực hiện quyết định xử phạt hành chính (trong trường hợp còn thời hiệu xử phạt), khi phát hiện những hậu quả do VPHC đó gây ra, các chủ thể có thẩm quyền đều đã yêu cầu các chủ thể VPHC thực hiện các biện pháp khắc phục hậu quả theo quy định của pháp luật; tuy nhiên do công tác kiểm tra, giám sát các cá nhân, tổ chức trong việc khắc phục hậu quả là chưa tốt dẫn đến việc các hậu quả không được khắc phục một cách triệt để. Không ít trường hợp cá nhân, tổ chức vi phạm cố tình chây ì, tìm nhiều lý do để dây dưa, kéo dài thời gian, thậm chí trốn tránh việc khắc phục hậu quả. Trong những trường hợp này, các chủ thể có thẩm quyền hoàn toàn có thể áp dụng biện pháp cưỡng chế thi hành các biện pháp khắc phục hậu quả đã được thể hiện trong quyết định xử phạt theo trình tự, thủ tục đã được quy định tại Nghị định 166/2013/NĐ-CP của Chính phủ quy định về cưỡng chế thi hành quyết định xử phạt VPHC; nhưng do công tác kiểm tra, giám sát việc thực hiện biện pháp khắc phục hậu quả không tốt, vì vậy nhiều đối tượng vi phạm đã không thực hiện hoặc thực hiện nhưng không nghiêm túc các biện pháp khắc phục hậu quả theo quyết định, trong khi đó việc giám sát việc thực hiện biện pháp này của các chủ thể có thẩm quyền còn lỏng lẻo, thiếu sát sao. Để giải quyết vấn đề này, ngoài việc tăng cường các biện pháp kiểm tra, giám sát cũng như ràng buộc trách nhiệm của người ra quyết định trong việc kiểm tra, giám sát thì đối với một số vi phạm cụ thể (như vi phạm về kết cấu hạ tầng giao thông đường bộ) thì nên giao trách nhiệm giám sát việc khắc phục hậu quả cho chính quyền cơ sở, có như vậy mới có thể kiểm soát có hiệu quả hoạt động này trên thực tế.
3.2.3. Thực trạng hoạt động áp dụng biện pháp ngăn chặn và bảo đảm
3.2.3.1. Biện pháp ngăn chặn
Việc áp dụng biện pháp ngăn chặn trong xử lý VPHC các hành vi vi phạm trật tự, ATGTĐB là nhằm ngăn chặn ngay VPHC, không để cho hành vi đó tiếp tục xảy ra, hoặc cũng có những trường hợp biện pháp ngăn chặn được áp dụng ngay cả khi VPHC còn chưa xảy ra. Trong lĩnh vực GTĐB, khi áp dụng biện pháp ngăn chặn, các chủ thể có thẩm quyền có thể tạm giữ người, tang vật, phương tiện, giấy phép, chứng chỉ hành nghề.... Ví dụ như khi phát hiện người điều khiển phương tiện không có đủ các điều kiện theo quy định của pháp luật để điều khiển phương tiện đó, thì ngoài việc người vi phạm bị xử phạt về hành vi điều khiển phương tiện mà không có giấy phép điều khiển phù hợp, thì phương tiện đó còn bị tạm giữ tới 07 ngày. Theo quy định tại Nghị định 46/2016, có rất nhiều VPHC ngoài việc bị xử phạt thì còn bị áp dụng tạm giữ phương tiện như: Điều khiển ôtô, mô tô, xe gắn máy trên đường mà trong máu hoặc hơi thở có nồng độ cồn quá quy định cho phép; Điều khiển ôtô lạng lách, đánh võng; chạy quá tốc độ đuổi nhau trên đường bộ; Dùng chân điều khiển vô lăng xe; Người điều khiển ôtô, mô tô, xe gắn máy trên đường mà trong cơ thể có chất ma túy; Điều khiển ôtô, mô tô, xe gắn máy không có giấy đăng ký xe; Điều khiển xe môtô, xe gắn máy đi vào đường cao tốc, trừ xe phục vụ việc quản lý, bảo trì đường cao tốc; Người điều khiển xe môtô, xe gắn máy không chấp hành yêu cầu kiểm tra về chất ma túy, nồng độ cồn của người thi hành công vụ; Người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi điều khiển xe mô tô, xe gắn máy (kể cả xe máy điện) và các loại xe tương tự xe mô tô hoặc điều khiển xe ô tô, máy kéo và các loại xe tương tự xe ô tô; Người từ đủ 16 tuổi đến dưới 18 tuổi điều khiển xe mô tô có dung tích xi lanh từ 50 cm3 trở lên; Người điều khiển ôtô, máy kéo và các loại xe tương tự xe ôtô có giấy phép lái xe nhưng đã hết hạn sử dụng dưới 6 tháng; Không chấp hành việc kiểm tra tải trọng.
Có thể thấy đối với các VPHC trong lĩnh vực GTĐB, biện pháp tạm giữ phương tiện được áp dụng trong rất nhiều trường hợp. Nhưng do điều kiện cơ sở vật chất của các cơ quan chức năng (đặc biệt là của lực lượng CSGT) còn thiếu; các kho, bãi tạm giữ luôn rơi vào tình trạng quá tải, vì vậy nhiều phương tiện, tang vật không được bảo quản tốt, dẫn đến việc nhiều tang vật, phương tiện bị hư hại, mất mát; việc xác định trách nhiệm bồi thường cho chủ sở hữu tang vật, phương tiện gặp nhiều khó khăn. Để giải quyết vấn đề này, tại Khoản 10, điều 125, Luật xử lý VPHC năm 2012 quy định:
Đối với phương tiện giao thông VPHC thuộc trường hợp bị tạm giữ để bảo đảm thi hành quyết định xử phạt VPHC, nếu tổ chức, cá nhân vi phạm có địa chỉ rõ ràng, có điều kiện bến bãi, bảo quản phương tiện hoặc khả năng tài chính đặt tiền bảo lãnh thì có thể được giữ phương tiện vi phạm
Theo: Đinh Phan Quỳnh
Link luận án: Tại đây