Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ

4.2.  Giải pháp nâng cao hiệu quả xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ4.2.1.   Hoàn thiện các quy định pháp luật về xử lý vi phạm hành chính trong lĩnh vực giao thông đường bộ4.2.1.1.   Hoàn thiện các quy định của pháp luật về nguyên tắc xử lýNhư luận án đã trình bày và phân tích tại mục 2.2.3.2 và mục 3.1.1 về các nguyên tắc xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB, việc Nghị định 46/2016 và các văn bản quy phạm pháp luật có liên quan không có quy định đầy đủ về nguyên tắc xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB cũng không ảnh hưởng quá nhiều đến hiệu quả của của hoạt động này trên thực tế. Tuy nhiên nếu có thể xây dựng được một hệ thống các nguyên tắc riêng cho xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB trên cơ sở đặc thù của của hoạt động này, thì hoạt động xử lý VPHC trong lĩnh vực này của các lực lượng chức năng sẽ đạt hiệu quả cao hơn.Sửa đổi một số quy định của Khoản 1, Điều 3, Luật xử lý VPHC năm 2012 để đảm bảo tính chính xác, khoa học và phù hợp hơn; cụ thể: Sửa đổi Điểm d, theo hướng bỏ nội dung quy định “… vi phạm hành chính nhiều lần thì bị xử phạt về từng hành vi vi phạm”, vì nó mâu thuẫn với Điểm b, Khoản 1, Điều 10 của Luật này. Hay việc tại Điểm e quy định: “Đối với cùng một hành vi VPHC thì mức phạt tiền đối với tổ chức bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân”, cũng chưa thực sự phù hợp, bởi VPHC do tổ chức thực hiện thường có mức nguy hiểm hơn rất nhiều so với vi phạm do cá nhân thực hiện. Vì vậy về vấn đề này nên quy định như sau: Đối với cùng một hành vi vi phạm hành chính thì mức phạt tiền đối với tổ chức ít nhất bằng 02 lần mức phạt tiền đối với cá nhân. Việc quy định từng mức phạt cụ thể do Chính phủ quy định trong các văn bản pháp luật có liên quan.4.1.1.2. Hoàn thiện các quy định về thẩm quyền, đối tượng bị xử lý(1)  Về thẩm quyền: Như đã phân tích tại mục 3.1.2.1 của luận án, việc Nghị định 46/2016 quy định cụ thể các chức danh có thẩm quyền xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB trên thực tế sẽ khó đảm bảo được tính phù hợp trong bối cảnh bộ máy nhà nước đang trong quá trình hoàn thiện và sắp xếp lại các đầu mối. Chính vậy theo quan điểm của NCS, Luật xử lý VPHC cũng như Nghị định 46/2016, chỉ cần quy định những vấn đề mang tính khái quát (ví dụ có thể dùng thuật ngữ trưởng Công an cấp huyện và tương đương, hoặc trưởng phòng và tương đương là đủ). Bên cạnh đó việc quy định thẩm quyền áp dụng các biện pháp ngăn chặn cũng như đảm bảo thi hành quyết định xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB như hiện nay là không phù hợp (có thẩm quyền tịch thu thì mới có thẩm quyền tạm giữ), dẫn đến tình trạng những vi phạm không lớn nhưng phải chuyển lên cơ quan cấp trên để xử lý. Hay như quy định về thẩm quyền gia hạn quyết định tạm giữ tang vật, phương tiện phải là thủ trưởng trực tiếp của người ra quyết định tạm giữ cũng chưa thực sự phù hợp. Trong nội dung này theo quan điểm của NCS nên tách quy định áp dụng biện pháp tạm giữ tang vật, phương tiện với mục đích ngăn chặn hoặc bảo đảm thi hành quyết định xử lý VPHC ra khỏi thẩm quyền tịch thu.Bên cạnh đó hiện thẩm quyền xử lý của ở cơ sở, của cán bộ chiến sĩ đang làm nhiệm vụ còn thấp, NCS kiến nghị sửa đổi các quy định của pháp luật về thẩm quyền xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB theo hướng phân cấp mạnh hơn, tăng thẩm quyền xử lý cho địa phương, cơ sở, người trực tiếp thi hành công vụ để hoạt động xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB được tiến hành một cách nhanh chóng, kịp thời; giảm thiểu những phiền hà cho người vi phạm cũng như giảm tải cho các cơ quan nhà nước cấp trên.(2)  Về đối tượng bị xử lý: Theo quy định của Luật xử lý VPHC năm 2012 (Điều 5) và Điều 2 Nghị định số 46/2016 thì đối tượng bị xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB là cá nhân, tổ chức có hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB trên lãnh thổ Việt Nam. Qua đó đối với cá nhân thì độ tuổi phải chịu TNHC là từ đủ 14 tuổi trở lên, trong khi hiện nay việc trẻ em có độ tuổi từ 12 đến dưới 14 thường xuyên có những hành vi VPHC về GTĐB, nhưng các lực lượng chức năng không thể xử phạt. Chính vì vậy để đảm bảo tính giáo dục, răn đe và phòng ngừa chung, trong lĩnh vực GTĐB cần nghiên cứu để quy định độ tuổi chịu trách nhiệm cho phù hợp. Theo quan điểm của NCS độ tuổi chịu TNHC có thể giản xuống 12 tuổi, và với nhóm chủ thể từ đủ 12 tuổi đến dưới 14 tuổi thì bị áp dụng hình thức xử phạt là buộc lao động công ích hoặc nhắc nhở tại chỗ (tất nhiên pháp luật phải bổ sung hình thức xử phạt này).4.2.1.3. Hoàn thiện các quy định của pháp luật về hình thức xử lý Hình thức xử phạt(1)  Phạt cảnh cáo: Cảnh cáo là một trong những hình thức xử phạt chính được áp dụng đối với cá nhân, tổ chức VPHC trong GTĐB không nghiêm trọng, có tình tiết giảm nhẹ hoặc do người từ đủ 14 tuổi đến dưới 16 tuổi thực hiện. So với các hình thức xử phạt khác, cảnh cáo là hình thức xử phạt nhẹ hơn, mang ý nghĩa giáo dục nhiều hơn là trừng phạt. Tuy nhiên, cảnh cáo thể hiện thái độ răn đe của nhà nước đối với chủ thể có VPHC về GTĐB, do đó nó vẫn mang tính cưỡng chế nhà nước, gây cho người bị xử phạt những thiệt hại nhất định về mặt tinh thần. Hình thức này xét về bản chất là phù hợp với mục đích của xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB, vì đối với nhiều vi phạm trong lĩnh vực này cái chính là nhắc nhở, giáo dục việc tôn trọng và chấp hành trật tự GTĐB. Tuy nhiên trên thực tế hiện nay trong lĩnh vực GTĐB phần lớn người có thẩm quyền xử phạt không tiến hành xử phạt bằng hình thức cảnh cáo, vì cảnh cáo cũng phải ra quyết định, hơn nữa nó không để lại ấn tượng gì cho người vi phạm và việc tổ chức thực hiện quyết định xử phạt cảnh cáo gần như là bỏ ngỏ; vì vậy hình thức này thực tế không có nhiều tác dụng. Theo quan điểm của NCS, nên bỏ hình thức xử phạt cảnh cáo mà thay vào đó là giáo dục, nhắc nhở tại chỗ (đối với người chưa thành niên), hoặc phạt lao động công ích (đối với người đã thành niên); còn đối với tổ chức thì không áp dụng hình thức xử phạt cảnh cáo.(2)  Phạt tiền: Mức phạt tiền đối với từng hành vi VPHC trong lĩnh vực GTĐB được quy định cụ thể tại Nghị định 46/2016. Việc trong một thời gian không quá dài (từ 2005 đến nay), Chính phủ đã ban hành tới 09 Nghị định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB với các thay đổi chủ yếu liên quan đến mức tiền xử phạt đối với từng hành vi cụ thể cho thấy việc ấn định mức phạt tiền cụ thể cho từng hành vi vi phạm là không thực sự phù hợp. Hơn thế, hiện nay mức sống, mức thu nhập của các vùng, miền, địa phương ở nước ta còn nhiều chênh lệch, vì vậy việc ấn định một mức phạt sẽ khó bảo đảm được tính giáo dục, phòng ngừa chung. Theo quan điểm của NCS, cần quy định mức phạt tiền đối với từng hành vi vi phạm dựa trên mức lương tối thiểu vùng được Chính phủ quy định; như vậy nếu có biến động tăng, hay giảm của mức lương tối thiểu thì mức phạt tiền cũng sẽ tự động được điều chỉnh, như vậy phần nào cũng khắc phục được tình trạng với cùng một hành vi, một mức phạt như nhau nhưng tính giáo dục, phòng ngừa, răn đe lại khác nhau. Bên cạnh đó cần tăng mức phạt tiền đối với những hành vi trực tiếp uy hiếp trật tự an toàn GTĐB như: Chở quá tải trọng trên 100%, vi phạm tốc độ hoặc đi xe máy vào đường cao tốc, điều khiển phương tiện lạng lách trên đường; hay những hành vi xuất phát từ lỗi cố ý như: Đi vào đường cấm, đường ngược chiều; điều khiển phương tiện mà không có giấy phép lái xe đối với những phương tiện yêu cầu có giấy phép...Theo: Đinh Phan QuỳnhLink luận án:  Tại đây