Hoàn thiện pháp luật về thủ tục xử lý vi phạm giao thông đường bộ

4.2.4.1. Hoàn thiện pháp luật về thủ tục xử lýVề thủ tục xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB hiện nay về cơ bản đã đáp ứng được yêu cầu của hoạt động này; tuy nhiên qua thực tiễn áp dụng nhận thấy để đảm bảo tính nhanh chóng, khách quan, minh bạch trong hoạt động xử lý, Luật xử lý VPHC cũng như Nghị định 46/2016 cần điều chỉnh các quy định về thủ tục như sau:Thủ tục đơn giản (thủ tục không lập biên bản)Như đã phân tích tại mục 3.1.4.1 của luận án, hiện thủ tục đơn giản được áp dụng để xử lý đối với một số vụ vi phạm đơn giản, rõ ràng, không cần thời gian để xác minh thêm như người điều khiển ô tô không thắt dây an toàn, người điều khiển xe mô tô đi vào đường cấm, đường một chiều không tuân thủ theo hiệu lệnh của đèn tín hiệu giao thông… Tuy nhiên, mức tiền phạt tối đa theo thủ tục đơn giản theo quan điểm của NCS là thấp (250.000 đ đối với cá nhân và 500.000 đ đối với tổ chức) cần nâng lên mức 500.000 đồng đối với cá nhân và 1.000.000 đồng đối với tổ chức và người vi phạm có thể thực hiện quyết định tại chỗ. Mặc dù đối với hình thức này không phải lập biên bản xử phạt nhưng vẫn phải ra quyết định xử phạt, điều này vẫn gây ra những khó khăn nhất định cho chủ thể có thẩm quyền xử phạt và tạo điều kiện cho các chủ thể có thẩm quyền “che giấu” hành vi vi phạm của mình (như chung chi, mãi lộ). Vì vậy theo quan điểm của NCS nên bỏ quy định cho phép nộp phạt tại chỗ, thay vào đó cần có những giải pháp kỹ thuật đa dạng hơn mà trong điều kiện phát triển hiện nay là hoàn toàn có thể thực hiện để tạo điều kiện cho người vi phạm thực hiện quyết định xử phạt như nộp qua ngân hàng, qua hệ thống bưu điện (như dịch vụ thu tiền điện, nước hiện nay đang được triển khai), hoặc cơ quan xử phạt có thể triển khai dịch vụ nộp phạt trực tuyến. Sau khi người vi phạm nộp phạt trực tuyến, sẽ nhận được hóa đơn nộp phạt (có thể gửi qua email), người vi phạm có thể mạng hóa đơn đó đến cơ quan chức năng để nhận lại giấy tờ, phương tiện bị tạm giữ (nếu có), hoặc có thể yêu cầu cơ quan chức năng chuyển trả qua đường bưu điện về địa chỉ của người vi phạm qua hình thức bảo đảm với một mức phí nhất định (như dịch vụ chuyển trả hộ chiếu qua bưu điện như hiện nay).Thủ tục có lập biên bảnThủ tục xử phạt có lập biên bản dược áp dụng đối với các vụ vi phạm phức tạp với mức phạt tiền trên 250.000 đồng đối với cá nhân và trên 500.000 đồng đối với tổ chức; mọi trường hợp xử phạt được phát hiện thông qua phương tiện kỹ thuật nghiệp vụ đều phải lập biên bản; theo quy định của pháp luật thì những hành vi vi phạm này thường là những vi phạm có mức phạt cao, có tính phức tạp vì vậy cần phải có thời gian để các cơ quan chức năng, người có thẩm quyền có thời gian để xác minh một cách đầy đủ các vấn đề có liên quan đến hành vi vi phạm để từ đó có một quyết định xử phạt bảo đảm tính khách quan và chính xác nhất. Tuy nhiên hiện nay các biểu mẫu về xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB được quy định tại Nghị định 97/2017/NĐ-CP và Thông tư 37/2017/TT-BGTVT cũng như một số văn bản có liên quan khác vẫn còn một số nội dung chưa phù hợp, cần phải tiếp tục rà soát và thu gọn lại để tạo điều kiện cho hoạt động xử lý VPHC trong lĩnh vực GTĐB.Hiện nay Luật xử lý VPHC cũng như các quy định về xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB được quy định tại Nghị định 46/2016 không cho phép chuyển đổi (thay đổi) hình thức xử phạt, tuy nhiên trong thực tiễn hoạt động xử phạt VPHC nói chung, xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB nói riêng NCS nhận thấy, có những trường hợp người vi phạm không có khả năng thực hiện các quyết định xử phạt và các cơ quan có thẩm quyền cũng không thể thực hiện cưỡng chế việc thi hành quyết định phạt tiền trong một số trường hợp, nhưng theo quy định của pháp luật thì lại không có quyền thay đổi (chuyển đổi) hình thức xử phạt, vì vậy rất khó khăn trong việc thực hiện các quyết định xử phạt. Nên chăng pháp luật cần có sự dự liệu những biện pháp thay thế trong những trường hợp vì bất khả kháng mà quyết định xử phạt không thể thực hiện được. Có như vậy mới đảm bảo được nguyên tắc công bằng trong xử lý các hành vi vi phạm trong lĩnh vực này.Một vấn đề nữa mà theo quan điểm của NCS, cũng cần phải có quy định để bảo đảm tính nghiêm minh cũng như khách quan, công bằng trong hoạt động xử phạt VPHC đối với hình thức phạt tiền đó là đối với những trường hợp chậm thi hành quyết định phạt tiền. Mặc dù tại Thông tư 105/2014 của Bộ Tài chính có quy định về việc phạt chậm nộp, tuy nhiên mức phạt thấp (chỉ 0,05%/ngày), trong khi đó mức phạt trong lĩnh vực GTĐB lại không cao, điều này dẫn đến tình trạng đối tượng chây ỳ không thực hiện nghĩa vụ đóng phạt, ảnh hưởng đến trật tự quản lý nhà nước. Vì vậy đối với vấn đề này, theo quan điểm của NCS cần điều chỉnh mức tính lãi xuất đối với hành vi nộp phạt chậm để đảm bảo tính răn đe cũng như công bằng trong việc thực hiện các quyết định xử phạt VPHC (có thể quy định nếu người vi phạm nộp sớm hơn thời gian quy định có thể được khấu trừ số tiền phạt). Hoặc có thể học tập kinh nghiệm xử phạt VPHC trong lĩnh vực GTĐB của Đài Loan (Quốc gia có tỉ lệ xe gắn máy /người cao nhất thế giới: 676 xe/1000 người) đó là triển khai dịch vụ thu tiền nộp phạt tại các cửa hàng tiện lợi và sau 10 ngày mà không nộp phạt thì số tiền phạt sẽ tăng lên, sau 1 năm thì sẽ bị tịch thu phương tiện nhưng vẫn tiếp tục bị truy thu tiền phạt .Theo: Đinh Phan QuỳnhLink luận án:  Tại đây