Thực tiễn kiểm soát trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu

3.2.4. Thực tiễn kiểm soát trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩuKiểm soát trị giá hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu ở Việt Nam chủ yếu dựa vào những hoạt động nghiệp vụ như kiểm tra trị giá khai báo, tham vấn và xác định trị giá. Đây là một trong những hoạt động quan trọng của công chức quan hải quan nhằm kiểm soát trị giá giao dịch do người XK, NK khai báo, ngăn chặn các trường hợp gian lận thương mại, chống thất thu, đảm bảo công bằng, bình đẳng trong nghĩa vụ nộp thuế giữa các doanh nghiệp.Hiện nay, thực hiện pháp luật về kiểm soát trị giá hải quan hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam đã có những hiệu quả tích cực, ý thức của doanh nghiệp đối với thực thi pháp luật càng được nâng cao, doanh nghiệp đã cơ bản tuân thủ tốt các yêu cầu về kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới. Lực lượng hải quan thực thi hoạt động pháp luật kiểm soát trị giá hải quan có chuyên môn cao và sự phối hợp hiệu quả trong quá trình kiểm soát.Hoạt động kiểm soát trị giá hải quan đã góp phần nâng cao ý thức tuân thủ pháp luật của doanh nghiệp trong nghĩa vụ tự khai, tự tính, tự xác định trị giá. Các quy định về kiểm tra trị giá hải quan ở Việt Nam hiện nay tương thích với thông lệ quốc tế. Hoạt động quản lý hải quan hiện đại áp dụng rộng rãi ngày càng mang lại hiệu quả quản lý nhà nước và thông thoáng môi trường thương mại nhập khẩu qua biên giới thông thoáng.Tuy nhiên qua việc kiểm soát trị giá hải quan hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam đã cho thấy còn một số hạn chế, bất cập sau: Một là, kiểm tra trị giá còn chưa hiệu quả, bỏ lọt nhiều trường hợp trị giá khai báo thấp hơn mặt hàng giống hệt, tương tự trên hệ thống cơ sở dữ liệu giá. Thậm chí thấp hơn danh mục mặt hàng quản lý rủi ro về giá nhưng vẫn không được đưa vào diện nghi vấn về mức giá để tổ chức tham vấn theo đúng quy định. Việc kiểm tra còn phụ thuộc vào sự chỉ đạo của cấp trên, chưa chủ động phát hiện các sai phạm tại Chi cục để hướng dẫn chỉ đạo kịp thời. Nhiều doanh nghiệp có hành vi gian lận thương mại qua trị giá hải quan. Điển hình như một số doanh nghiệp nhập khẩu lốp ô tô từ Trung Quốc gian lận về giá. Các nhà nhập khẩu chỉ khai mức giá thấp (25%- 30% giá thực mua), để trốn thuế nhập khẩu và thuế GTGT. Những tồn tại này tạo ra sự cạnh tranh không lành mạnh với các nhà sản xuất lốp ô tô trong nước và gây thất thu cho ngân sách Nhà nước.Hai là, kiểm tra sau thông quan chưa thực sự đem lại hiệu quảMột trong những yếu tố quan trọng củng cố và nâng cao hiệu quả của công tác chống gian lận thuế qua trị giá tính thuế là công tác kiểm tra sau thông quan. Mặc dù công tác này đã được Cục Kiểm tra sau thông quan coi trọng và tích cực triển khai thực hiện nhưng thời gian qua vẫn chưa phát huy những yêu cầu đặt ra. Công tác phúc tập hồ sơ tại các Chi cục chưa được coi trọng đúng mức, việc phối hợp cung cấp thông tin liên quan tới dấu hiệu vi phạm của doanh nghiệp còn hạn chế, vì vậy tình trạng gian lận thuế qua trị giá tính thuế vẫn còn tồn tại bất cập.Quy định về xác định trước trị giá hải quan, vẫn còn tồn tại một vấn đề như công tác bảo mật, lưu trữ tại cơ sở dữ liệu chưa có quy định cụ thể.Ba là, một số doanh nghiệp chưa am hiểu các phương pháp xác định trị giá hải quan nên nhận thức về quyền lợi và nghĩa vụ còn hạn chế, doanh nghiệp chưa tự giác tuân thủ các quy định của pháp luật trong khai báo trị giá hải quan. Một số doanh nghiệp chỉ nhận thức về mặt quyền lợi (được xác định theo trị giá khai báo, không bị áp đặt theo trị giá tối thiểu như trước) nhưng chưa tự giác thực hiện các nghĩa vụ với cơ quan hải quan như: khai báo trung thực trị giá, cung cấp các thông tin về giá và trả lời các câu hỏi nghi vấn của cơ quan hải quan trong quá trình tham vấn…Qua đánh giá về kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới về trị giá hải quan theo pháp luật Việt Nam đã ghi nhận những sự ưu điểm về mặt quản lý và thực thi ở góc độ doanh nghiệp. Tuy nhiên, do sự biến động của hàng hóa nhập khẩu qua biên giới nên tình trạng vi phạm vẫn tồn tại cần được khắc phục, kiểm soát hiệu quả trên thực tế.Theo: Trần Viết Long Link luận án:  Tại đây