Một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam hiện nay

3.3.2. Một số vấn đề đặt ra từ thực tiễn kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam hiện nayCó thể khẳng định, kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam hiện nay đã có những sự phát triển từ chính sách, thể chế, pháp luật và thực hiện pháp luật. Hệ thống các quy định đồng bộ có tính định hướng thiết thực đã tạo đà cho sự phát triển của ngành hải quan và các lực lượng có thẩm quyền khi thực thi vai trò gác cổng kinh tế quốc gia. Tuy nhiên, thực tiễn kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới ở Việt Nam hiện nay đã đặt ra một số vấn đề cho việc hoàn thiện pháp luật hải quan đối với kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới cũng như nâng cao hiệu quả kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới trong thời gian tới.Một là, phạm vi nội dung và phương thức kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới theo pháp luật hải quan ở Việt Nam còn rộng, ngoài các nội dung lý luận và pháp luật mà nghiên cứu sinh nghiên cứu nêu trên còn bao hàm kiểm soát về chính sách mặt hàng, kiểm soát chính sách thu thuế nên vấn đề đặt ra hiện nay là cần có sự kết hợp kiểm soát các nội dung liên quan đến hàng hóa nhập khẩu đồng bộ, tích hợp và thống nhất, cần có cơ sở để nghiên cứu, triển khai đồng bộ, đầy đủ các nội dung kiểm soát trong tổng thể chính sách của thương mại, hải quan ở Việt Nam hiện nay.Hai là, kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới theo pháp luật hải quan ở Việt Nam còn tồn tại cục bộ, rời rạc và chưa đồng bộ. Vì thế, thực hiện chính sách, pháp luật về kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới về nội dung và các phương thức cần có chiến lược, kế hoạch cụ thể, xây dựng hệ thống kiểm soát đồng bộ, tương thích và hạn chế sự rườm rà thủ tục, kéo dài thời gian kiểm soát, tác động đến thời gian thông quan hàng hóa.Ba là, kiểm soát tuân thủ thông qua quản lý rủi ro là mô hình kiểm soát tích cực. Thay đổi nhận thức và đổi mới quy trình, nghiệp vụ khi thực thi nội dung, phương thức kiểm soát sự tuân thủ pháp luật hải quan về nhập khẩu hàng hóa qua biên giới, hạn chế tối đa sự can thiệp cản trở đối với sự thông quan hàng hóa theo phương thức hải quan truyền thống. Để thực hiện được các phương thức này cần dựa vào cơ sở pháp lý, quản lý rủi ro, quản lý hành chính và khung kỹ thuật công nghệ mà cơ quan kiểm soát thực hiện.Bốn là, đối với mỗi phương thức kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới cần đơn giản, hiệu quả, thiết thực và chặt chẽ. Khuyến cáo tăng cường đổi mới mô hình quản lý, thiết lập hệ thống giám sát hải quan điện tử. Đối với công tác kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới, cần thực hiện công đoạn thực hiện từ tiền kiểm sang hậu kiểm, giảm tỷ lệ kiểm tra thực tế hàng hóa sang kiểm tra bằng phương thức quản lý rủi ro; thực hiện tích hợp thông tin và liên thông hệ thống thông tin giữa các đơn vị quản lý, kiểm soát và doanh nghiệp và cơ quan hải quan nước ngoài, đặc biệt là các quốc gia có chung đường biên giới hoặc hàng hóa có xuất xứ từ quốc gia mà lượng nhập khẩu theo thống kê lớn.Năm là, về công tác hiện đại hóa trang thiết bị kiểm tra, giám sát hải quan đối với hàng hóa nhập khẩu qua biên giớiNhằm tiếp tục nâng cao mức độ tự động hóa trong thực hiện kiểm tra, giám sát hải quan, với sự giúp đỡ của Chính phủ Nhật Bản, từ ngày 01/4/2014, Hải quan Việt Nam đã chính thức triển khai Hệ thống thông quan tự động VNACCS/VCIS. Theo đó, đến nay, tất cả các quy trình TTHQ cơ bản đã được tự động hóa. Hơn 99,65% DN tham gia thực hiện TTHQ bằng phương thức điện tử tại 100% các đơn vị hải quan trên phạm vi toàn quốc.Như vậy, TTHQ được thực hiện tự động ở mức độ rất cao, công tác giám sát, quản lý về hải quan được tăng cường trên tất cả các khâu như: kịp thời đề xuất sửa đổi, bổ sung các văn bản quy phạm pháp luật; ứng dụng mạnh mẽ CNTT trong quản lý giám sát hải quan; đẩy mạnh công tác thanh tra, kiểm tra việc thực hiện theo các quy trình nghiệp vụ TTHQ; chú trọng đầu tư các trang thiết bị hiện đại; kịp thời tháo gỡ các khó khăn vướng mắc cho DN trong thực hiện các TTHQ, tạo thuận lợi cho hoạt động XNK. Tuy nhiên hiện nay hệ thống kiểm tra và giám sát hải quan tự động chưa thực sự đáp ứng yêu cầu kiểm soát hàng hóa nhập khẩu qua biên giới của các quan hệ thương mại điện tử xuyên biên giới hiện nay.Theo: Trần Viết Long Link luận án:  Tại đây