PHÁP LUẬT CỦA CANADA VỀ XỬ LÝ CHUYỂN HƯỚNG ĐỐI VỚI NGƯỜI DƯỚI 18 TUỔI PHẠM TỘI

2.1. Quy định của pháp luật Canada Lịch sử tư pháp NCTN ở Canada đã trải qua ba giai đoạn tương ứng với ba Đạo luật: Giai đoạn thứ nhất (từ năm 1908 đến năm 1984): Canada ban hành Đạo luật về NCTN phạm pháp – Juvenile Delinquents Act (JDA) năm 1908.220 Giai đoạn thứ hai (từ năm 1984 đến năm 2003): Canada thông qua Đạo luật NCTN phạm tội - The Young Offenders Act (YOA) năm 1982. YOA bắt đầu có hiệu lực từ năm 1984 và thay thế cho JDA. Trong đó, Mục 3.l (d) YOA ghi nhận nguyên tắc: “Trong trường hợp không phù hợp với sự bảo vệ của xã hội, nên xem xét xử lý NCTN phạm tội bằng các biện pháp ngoài thủ tục tố tụng”. Ngoài ra, Mục 4 YOA đã quy định khung pháp lý cho các biện pháp thay thế “Alternative measures” (tạm dịch là “Các biện pháp thay thế”) để áp dụng đối với NCTN phạm tội. Các biện pháp thay thế này là một hình thức XLCH NCTN ra khỏi thủ tục xét xử của Tòa án.221 Giai đoạn thứ ba (từ năm 2003 đến nay): Ngày 19/2/2002, Canada thông qua Đạo luật tư pháp hình sự NCTN - The Youth Criminal Justice Act (YCJA). YCJA có hiệu lực ngày 01/4/2003 và thay thế cho YOA.222 Theo Mục 2(1), YCJA được áp dụng đối với NCTN phạm tội từ 12 tuổi trở lên nhưng chưa đủ 18 tuổi và nếu trong trường hợp cần thiết, bao gồm bất kỳ người nào bị buộc tội theo Đạo luật này đã phạm tội khi còn là NCTN hoặc người bị kết tội trong phạm vi theo Đạo luật này quy định. Liên quan đến các biện pháp XLCH, YCJA đã thay đổi từ thuật ngữ “Alternative measures” trong YOA thành hai thuật ngữ mới: “Extrajudicial measures” (tạm dịch là “Các biện pháp ngoài tư pháp”), trong đó, bao gồm                                                                                                                                                   Bang Georgia: Báo cáo tại Hội nghị tóm tắt kết quả mười năm qua Chương trình hòa giải và chuyển hướng cho trẻ vị thành niên, do Cơ quan Quản chế và Phòng chống Tội phạm Quốc gia thuộc Bộ Tư pháp Georgia tổ chức vào ngày 19/5/2021Cộng hòa Liên bang Đức: Josine Junger-Tas, Frider Dunkel (Editors), tlđd (chú thích số 20), tr.147-163; Katja Kristina Wiese, tlđd (chú thích số 41); H Diemer, A Schoreit and B-R Sonnen – Diemer (2002), JGG, Universitätsverlag Göttingen. “Extrajudicial sanctions” (tạm dịch là “Các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp”). Quy định trong YCJA phản ánh nhiều điểm nổi bật về các biện pháp XLCH: Thứ nhất, YCJA đã dành riêng một điều luật để quy định về khái niệm các biện pháp ngoài tư pháp. YCJA không quy định các biện pháp xử lý NCTN với tên gọi XLCH mà chỉ quy định về “Các biện pháp ngoài tư pháp - Extrajudicial measures”. Tuy nhiên, với quy định về các biện pháp ngoài tư pháp được áp dụng trước khi NCTN bị buộc tội (XLCH tiền tố tụng) và ở giai đoạn sau khi NCTN bị buộc tội nhưng trước khi bị Tòa án xét xử (XLCH trong quá trình tố tụng) cùng với định nghĩa tại Mục 2(1) YCJA: “Các biện pháp ngoài tư pháp là các biện pháp khác ngoài thủ tục tố tụng tư pháp theo Đạo luật này được dùng để xử lý đối với NCTN bị cáo buộc đã phạm tội và bao gồm các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp” cho thấy, các biện pháp ngoài tư pháp theo quy định của YCJA là các biện pháp XLCH theo đúng chuẩn mực quốc tế. Đây là các biện pháp xử lý NCTN phạm tội mà không phải dùng đến thủ tục xét xử của Tòa án. Thứ hai, YCJA quy định nguyên tắc áp dụng và mục đích của các biện pháp ngoài tư pháp. Để được áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp, ngoài việc thỏa mãn các nguyên tắc áp dụng chung cho cả đạo luật tại Mục 3 YCJA thì còn phải thỏa mãn các nguyên tắc riêng tại Mục 4 YCJA, gồm: (1) Là cách thích hợp và hiệu quả nhất để xử lý NCTN phạm tội; (2) Cho phép can thiệp hiệu quả và kịp thời, tập trung vào việc sửa chữa hành vi vi phạm; (3) Được cho là đủ để buộc NCTN phải chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội của mình nếu NCTN đó phạm tội không có hành động bạo lực và trước đó chưa bị kết án; (4) Nên được sử dụng nếu đủ để bắt NCTN phải chịu trách nhiệm về hành vi phạm tội của họ và nếu việc sử dụng các biện pháp ngoài tư pháp phù hợp với các nguyên tắc nêu tại Mục 4 YCJA thì vẫn có thể được áp dụng nếu một NCTN trước đó đã bị xử lý bằng các biện pháp ngoài tư pháp hoặc trước đó đã bị kết tội.  Theo Mục 5 YCJA, các biện pháp ngoài tư pháp được quy định nhằm mục đích đưa ra phản ứng hiệu quả và kịp thời đối với hành vi phạm tội bằng các biện pháp ngoài thủ tục tố tụng tư pháp; khuyến khích NCTN thừa nhận và sửa chữa tác hại do hành vi phạm tội gây ra cho nạn nhân và cộng đồng xã hội; khuyến khích gia đình của NCTN - bao gồm cả gia đình mở rộng nếu thích hợp và cộng đồng tham gia vào việc xây dựng và áp dụng các biện pháp này; tạo cơ hội cho nạn nhân tham gia vào việc ra quyết định liên quan đến việc lựa chọn biện pháp áp dụng và để sửa chữa, bồi thường thiệt hại; tôn trọng các quyền tự do của NCTN và tương xứng với mức độ nghiêm trọng của hành vi vi phạm. Thứ ba, YCJA ghi nhậnnguyên tắc ưu tiên áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp: Mục 6(1) YCJA yêu cầu cảnh sát và công tố viên phải ưu tiên xem xét trước hết việc áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp trước khi bắt đầu các thủ tục tố tụng hoặc bất kỳ biện pháp xử lý chính thức nào khác đối với NCTN phạm tội. Việc ưu tiên xem xét áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp là nghĩa vụ bắt buộc đối với cảnh sát và công tố viên khi NCTN phạm tội có đủ điều kiện áp dụng. Thứ tư, các biện pháp ngoài tư pháp được quy định trong YCJA tương đối đa dạng, gồm các biện pháp được áp dụng ở tiền tố tụng và trong quá trình tố tụng. YCJA quy định các biện pháp ngoài tư pháp từ Mục 6 đến Mục 12 YCJA, gồm: “Taking no further action” - tạm dịch là “Không hành động”, “Warnings” - tạm dịch là “cảnh báo”, “Police cautions” – tạm dịch là “cảnh cáo của cảnh sát”, “Crown cautions” – tạm dịch là “cảnh cáo Crown”, “Referrals” - tạm dịch là “chuyển tiếp” và “Extrajudicial sanctions” – tạm dịch là “Các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp”. Theo YCJA, các biện pháp ngoài tư pháp được áp dụng vào hai thời điểm khác nhau là trước khi NCTN bị buộc tội và sau khi NCTN bị buộc tội nhưng trước khi Tòa án xét xử. Trong đó, các biện pháp ngoài tư pháp áp dụng trước khi NCTN bị buộc tội chiếm đa số. - “Các biện pháp ngoài tư pháp” áp dụng trước khi NCTN bị buộc tội: + Các biện pháp cụ thể:Không hành động tức là cảnh sát không có bất kỳ một phản ứng nào đối với NCTN phạm tội mà chỉ đơn thuần là trả tự do hoàn toàn cho họ. Cảnh báo là cảnh báo không chính thức do cảnh sát ban hành. Cảnh sát sẽ nói chuyện với NCTN về tác động của hành vi phạm pháp đối với người khác, hậu quả của hành động đối với NCTN và điều gì có thể sẽ xảy ra nếu họ gặp rắc rối lần nữa. Cảnh cáo của cảnh sát là cảnh cáo chính thức từ cảnh sát. Tổng chưởng lý hoặc bất kỳ bộ trưởng nào khác được chỉ định bởi phó thống đốc tỉnh có thể thiết lập một chương trình ủy quyền cho cảnh sát quản lý cảnh cáo NCTN thay vì bắt đầu các thủ tục tố tụng chính thức. Cảnh cáo Crown tương tự như cảnh cáo của cảnh sát nhưng do các công tố viên cảnh cáo sau khi cảnh sát chuyển vụ việc lên cho họ. Tổng chưởng lý có thể thiết lập một chương trình cho phép các công tố viên quản lý cảnh cáo những NCTN thay vì bắt đầu hoặc tiếp tục các thủ tục tố tụng tư pháp theo Đạo luật này.224 Chuyển tiếp là một biện pháp của cảnh sát giới thiệu NCTN đến các chương trình hoặc cơ quan cộng đồng có thể giúp họ không tái phạm. Với sự đồng ý của NCTN, việc chuyển tiếp này có thể hỗ trợ để họ không tiếp tục thực hiện hành vi phạm tội. Việc giới thiệu có thể là một loạt các nguồn lực cộng đồng, bao gồm các chương trình giải trí, tư vấn, chăm sóc sức khỏe tâm thần; văn phòng phúc lợi trẻ em hoặc Ủy ban tư pháp NCTN.+ Điều kiện áp dụng: YCJA không quy định các điều kiện để NCTN được áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp trước khi bị buộc tội. Điều này có nghĩa là nếu đảm bảo các nguyên tắc để áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp quy định tại Mục 4 YCJA thì cơ quan có thẩm quyền có thể áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp đối với NCTN phạm tội. Tuy nhiên, YCJA thường khuyến khích áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp đối với NCTN phạm tội ít nghiêm trọng.+ Thẩm quyền áp dụng biện pháp ngoài tư pháp trước khi NCTN bị buộc tội thuộc về cảnh sát và công tố viên. Theo Mục 6(1) YCJA, một sĩ quan cảnh sát, trước khi bắt đầu các thủ tục tố tụng hoặc thực hiện bất kỳ biện pháp xử lý chính thức nào khác đối với NCTN được cho là đã phạm tội thì cần phải xem xét trước hết rằng, liệu NCTN có đủ điều kiện để được áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp là không hành động, cảnh báo, cảnh cáo của cảnh sát hoặc chuyển tiếp hay không. Nếu cảnh sát xác định NCTN có đủ điều kiện để áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp thì cảnh sát sẽ áp dụng các biện pháp ngoài tư pháp thay vì buộc tội họ. Đồng thời, Mục 8 và Mục 23 YCJA quy định, nếu sau khi cảnh sát đã chuyển vụ việc lên cho công tố viên, nếu công tố viên xác định NCTN có đủ điều kiện để áp dụng biện pháp ngoài tư pháp là cảnh cáo Crown thì họ phải áp dụng biện pháp cảnh cáo Crown thay vì bắt đầu hoặc tiếp tục các thủ tục tố tụng. - Biện pháp ngoài tư pháp áp dụng sau khi NCTN bị buộc tội nhưng trước khi bị Tòa án xét xử: Theo Mục 10 YCJA, biện pháp ngoài tư pháp áp dụng sau khi NCTN bị buộc tội là các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp. Đây là những biện pháp áp dụng đối với NCTN sau khi bị buộc tội và nằm ngoài quy trình của Tòa án. Các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp có thể được áp dụng để xử lý đối với NCTN bị cáo buộc là đã phạm tội chỉ khi người này không thể bị xử lý thỏa đáng bằng một cảnh báo, cảnh cáo hoặc chuyển tiếp đã được nêu trên và vì mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội, tính chất và số lần phạm tội trước đó của họ hoặc bất kỳ tình tiết tăng nặng nào khác. Các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp có thể bao gồm việc tham dự hoặc tham gia tư vấn; bồi thường cho nạn nhân (trả tiền hoặc trả lại tài sản); làm một số công việc hoặc giúp đỡ nạn nhân theo một cách nào đó (làm vườn hoặc xúc tuyết); xin lỗi nạn nhân (trực tiếp hoặc bằng văn bản) và thừa nhận thiệt hại mà NCTN đã gây ra; quyên góp cho một tổ chức từ thiện; làm dịch vụ cộng đồng cho một cơ quan phi lợi nhuận; viết bài luận về hành vi vi phạm. Thời gian thực hiện các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp là từ 3 đến 4 tháng. Nếu NCTN hoàn thành các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp thì các cáo buộc sẽ được hủy bỏ hoàn toàn.+ Điều kiện áp dụng các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp: Mục 10(2) YCJA quy định cụ thể các điều kiện để được áp dụng các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp: (1) Các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp là một phần của chương trình trừng phạt có thể được ủy quyền bởi Bộ trưởng Tư pháp hoặc được ủy quyền bởi một người, hoặc một thành viên của một nhóm người được chỉ định bởi thống đốc tỉnh trưởng trong hội đồng của tỉnh; (2) Người đang cân nhắc xem việc áp dụng biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp có hài lòng rằng biện pháp này sẽ phù hợp, có liên quan đến nhu cầu của NCTN và lợi ích của xã hội hay không; (3) NCTN đã được thông báo về biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp và họ hoàn toàn tự do, tự nguyện đồng ý với việc áp dụng biện pháp này; (4) NCTN trước khi đồng ý áp dụng biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp đã được tư vấn về quyền được đại diện bởi luật sư và được tạo cơ hội hợp lý để tham khảo ý kiến của luật sư; (5) NCTN tự do và tự nguyện thừa nhận trách nhiệm hành vi phạm tội mà người đó bị cáo buộc; (6) Theo ý kiến của Bộ trưởng Tư pháp, có đủ bằng chứng để tiến hành truy tố hành vi phạm tội; (7) Việc truy tố hành vi phạm tội không bị cấm theo bất kỳ hình thức nào. Cùng với quy định các điều kiện trên, Mục 10(3) YCJA quy định không được áp dụng biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp đối với NCTN khi họ không thừa nhận hành vi phạm tội của mình hoặc khi họ bày tỏ mong muốn được tòa án xét xử. Mục 10(4) YCJA cũng quy định việc NCTN thừa nhận hành vi phạm tội của mình để có đủ điều kiện áp dụng biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp sẽ không được sử dụng để chống lại họ trong bất kỳ thủ tục pháp lý nào được tiến hành tiếp theo sau đó. Như vậy, có thể thấy, quy định về điều kiện áp dụng các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp của YCJA chính là sự nội luật hóa các quyền con người và các biện pháp bảo đảm pháp lý cho trẻ em đã được nhấn mạnh trong chuẩn mực quốc tế.+ Thẩm quyền áp dụng các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp thuộc về công tố viên và thẩm phán. Căn cứ vào mức độ nghiêm trọng của hành vi phạm tội, tính chất và số lần phạm tội trước đó hoặc các yếu tố tăng nặng khác, công tố viên có thể ra quyết định hoãn truy tố và chuyển NCTN phạm tội đến chương trình trừng phạt ngoài tư pháp. Tại phiên tòa xem xét việc áp dụng các biện pháp trừng phạt ngoài tư pháp, Tòa án cũng có thể áp dụng biện pháp này đối với NCTN có đủ điều kiện.Tuy nhiên, thực tế cho thấy ít khi thẩm phán đóng vai trò quyết định trong việc XLCH đối với NCTN phạm tội trước khi xét xử.Theo Mai Thị ThủyLink: Tại đây