Khái niệm, nguyên tắc pháp luật về trình tự, thủ tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước

2.2.1 Khái niệm, nguyên tắc pháp luật về trình tự, thủ tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước Như đã trình bày trên, từ phương diện pháp lý, CPH là việc chuyển đổi DNNN sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. CPH DNNN là quá trình thực hiện đa dạng hóa sở hữu, chuyển các DNNN thuộc sở hữu của nhà nước thành công ty cổ phần thuộc sở hữu của các cổ đông thuộc mọi thành phần kinh tế tham gia mua cổ phiếu. Do đó, pháp luật về trình tự, thủ tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước được hiểu là tổng thể các quy định pháp luật điều chỉnh quá trình chuyển đổi DNNN sang hoạt động theo mô hình công ty cổ phần. Pháp luật về trình tự, thủ tục cổ phần hóa doanh nghiệp nhà nước được xây dựng theo các nguyên tắc cơ bản như sau: Nguyên tắc bảo toàn vốn thuộc sở hữu của Nhà nước, bảo vệ lợi ích quốc gia trong tiến trình cổ phần hóa Theo đó, trình tự, thủ tục cổ phần hóa DNNN phải bảo đảm quyền lợi Nhà nước không bị xâm phạm khi dư luận xã hội đang bức xúc việc định giá tài sản DNNN có vấn đề dẫn tới thất thoát tài sản, vốn. Nguyên tắc là phải tính đúng, tính đủ tài sản hữu hình, vô hình vào giá trị doanh nghiệp, như việc tìm cách tính thương hiệu, lợi thế thương mại, phát minh sáng chế, cải tiến kỹ thuật, định giá đất đai,… Bên cạnh đó, trình tự, thủ tục cổ phần hóa cũng phải hướng đến bảo vệ lợi ích Nhà nước trong một số trường hợp quan trọng, ví dụ như giữ thương hiệu quốc gia. Phải quy định cổ đông chiến lược cam kết bảo vệ thương hiệu, ngay cả Cộng hòa Pháp cũng quy định khi cổ phần hóa DNNN thì nhà đầu tư chiến lược phải cam kết 15 năm gắn bó với doanh nghiệp. Nguyên tắc kế thừa quyền và nghĩa vụ của công ty cổ phần được chuyển đổi từ doanh nghiệp nhà nước tương ứng với các hình thức cổ phần hóa Đây là nguyên tắc xương sống, quyết định sự tồn tại của DNNN sau khi CPH. Theo đó, CTCP sau khi CPH phải kế thừa các quyền và nghĩa vụ từ DNNN được CPH  mà trước hết là các vấn đề: nghĩa vụ với người lao động,  tài sản và xử lý tài chính. Theo thông lệ quốc tế, doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm sắp xếp, sử dụng tối đa số lao động tại thời điểm quyết định cổ phần hóa và giải quyết chế độ cho người lao động nghỉ việc, thôi việc theo quy định hiện hành. Công ty cổ phần có nghĩa vụ kế thừa mọi trách nhiệm đối với người lao động từ doanh nghiệp cổ phần hóa chuyển sang; có quyền tuyển chọn, bố trí sử dụng lao động và phối hợp với các cơ quan liên quan giải quyết chế độ cho người lao động theo quy định của pháp luật. Đồng thời, doanh nghiệp cổ phần hóa có trách nhiệm phối hợp với cơ quan có liên quan kiểm tra, xử lý những vấn đề về tài chính để xác định giá trị phần vốn nhà nước tại thời điểm chính thức chuyển thành công ty cổ phần. Bên cạnh đó, công ty cổ phần được sử dụng toàn bộ tài sản, nguồn vốn đã nhận bàn giao để tổ chức sản xuất, kinh doanh; kế thừa toàn bộ các quyền và lợi ích hợp pháp, chịu trách nhiệm về các khoản nợ, gồm cả nợ thuế, hợp đồng lao động và các nghĩa vụ khác của doanh nghiệp cổ phần hóa. Tài sản thừa hoặc thiếu so với giá trị doanh nghiệp cổ phần hóa đã được cơ quan đại diện chủ sở hữu quyết định và công bố được xử lý theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc thực hiện công khai, minh bạch thông tin và niêm yết trên thị trường chứng khoán Để đạt được các mục tiêu của quá trình cổ phần hóa, lộ trình và tiến độ triển khai cổ phần hóa, các thông tin về doanh nghiệp, các vấn đề về xử lý tài chính trong quá trình cổ phần hóa, phương pháp định giá và kết quả xác định giá trị doanh nghiệp, phương án cổ phần hóa, tình hình và kết quả triển khai phương án cổ phần hóa, tình hình quản lý và sử dụng đất đai, phương án sắp xếp và mua cổ phần của người lao động, dự thảo điều lệ của doanh nghiệp theo đúng quy định của pháp luật. Bên cạnh đó, khi lập hồ sơ bán đấu giá cổ phần lần đầu ra công chúng, doanh nghiệp cổ phần hóa đồng thời phải lập hồ sơ đăng ký lưu ký và hồ sơ đăng ký giao dịch hoặc niêm yết trên Thị trường chứng khoán (nếu doanh nghiệp cổ phần hóa đủ điều kiện niêm yết theo quy định của pháp luật về chứng khoán) theo quy định của pháp luật. Nguyên tắc nâng cao hiệu quả và quản trị doanh nghiệp Có thể khẳng định rằng, CPH DNNN nâng cao hiệu quả hoạt động SXKD của các DNNN sau khi CPH, CPH DNNN không chỉ vì mục tiêu thoát khỏi tình trạng trì trệ, chia xẻ rủi ro của DNNN, mà quan trọng hơn là tăng năng suất lao động, góp phần tăng trưởng kinh tế quốc gia, tạo động lực làm chủ cho người lao động để giải quyết vấn đề xã hội và môi trường. Cổ phần hóa giúp giải thể những doanh nghiệp hoạt động yếu kém, thua lỗ kéo dài và đã từng được xem là đặc điểm cố hữu của phần lớn của các DNNN. Mặc dù cổ phần hóa chậm, từng phần, và chưa hoàn tất, nó vẫn có hiệu quả hơn là khi 100% sở hữu thuộc nhà nước do đã được tái cấu trúc về cơ cấu quản trị doanh nghiệp. Theo Nguyễn Văn CườngLink: Tại đây