Con nuôi có được hưởng thừa kế dù không đăng ký nhận con nuôi không?

Trong năm 2010, tôi trở thành con nuôi của bố mẹ tôi và chỉ được thống báo thông qua một bữa cơm gia đình, mà không hề đăng ký hay thực hiện bất kỳ thủ tục hành chính nào tại cơ quan nhà nước địa phương. Nay, khi bố tôi không may mất sau một thời gian bệnh nặng, tôi đang băn khoăn liệu có quyền được thừa kế phần tài sản mà bố để lại hay không?

Người được thừa kế theo pháp luật gồm những ai?

Căn cứ theo Điều 651 Bộ luật Dân sự 2015 quy định về người thừa kế theo pháp luật như sau:

“1. Những người thừa kế theo pháp luật được quy định theo thứ tự sau đây:

a) Hàng thừa kế thứ nhất gồm: vợ, chồng, cha đẻ, mẹ đẻ, cha nuôi, mẹ nuôi, con đẻ, con nuôi của người chết;

b) Hàng thừa kế thứ hai gồm: ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại, anh ruột, chị ruột, em ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là ông nội, bà nội, ông ngoại, bà ngoại;

c) Hàng thừa kế thứ ba gồm: cụ nội, cụ ngoại của người chết; bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột của người chết; cháu ruột của người chết mà người chết là bác ruột, chú ruột, cậu ruột, cô ruột, dì ruột; chắt ruột của người chết mà người chết là cụ nội, cụ ngoại.

2. Những người thừa kế cùng hàng được hưởng phần di sản bằng nhau.

3. Những người ở hàng thừa kế sau chỉ được hưởng thừa kế, nếu không còn ai ở hàng thừa kế trước do đã chết, không có quyền hưởng di sản, bị truất quyền hưởng di sản hoặc từ chối nhận di sản.”

Theo các quy định hiện hành, nếu bố bạn qua đời mà không để lại di chúc, thì những người thuộc hàng thừa kế thứ nhất sẽ có quyền hưởng di sản. Tức là bao gồm vợ của bố bạn, cha và mẹ của bố bạn, các con ruột của ông, cũng như các con nuôi.

Quy định về việc đăng ký nuôi con nuôi như thế nào?

Tại Điều 23 Nghị định 19/2011/NĐ-CP quy định về đăng ký việc nuôi con nuôi thực tế như sau:

“1. Việc nuôi con nuôi đã phát sinh trên thực tế giữa công dân Việt Nam với nhau mà chưa đăng ký trước ngày 01 tháng 01 năm 2011, nếu đáp ứng các điều kiện theo quy định tại khoản 1 Điều 50 của Luật Nuôi con nuôi, thì được đăng ký kể từ ngày 01 tháng 01 năm 2011 đến hết ngày 31 tháng 12 năm 2015 tại Ủy ban nhân dân cấp xã, nơi thường trú của cha mẹ nuôi và con nuôi.

2. Quy định tại khoản 1 Điều này cũng được áp dụng đối với trường hợp công dân Việt Nam thường trú ở khu vực biên giới nhận trẻ em của nước láng giềng cư trú ở khu vực biên giới của nước láng giềng làm con nuôi trước ngày 01 tháng 01 năm 2011 mà chưa đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền.”

Căn cứ theo Điều 50 Luật Nuôi con nuôi 2010 quy định điều khoản chuyển tiếp, cụ thể:

“1. Việc nuôi con nuôi giữa công dân Việt Nam với nhau trước ngày Luật này có hiệu lực mà chưa đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền thì được đăng ký trong thời hạn 05 năm, kể từ ngày Luật này có hiệu lực, nếu đáp ứng các điều kiện sau đây:

a) Các bên có đủ điều kiện về nuôi con nuôi theo quy định của pháp luật tại thời điểm phát sinh quan hệ nuôi con nuôi;

b) Đến thời điểm Luật này có hiệu lực, quan hệ cha, mẹ và con vẫn đang tồn tại và cả hai bên còn sống;

c) Giữa cha mẹ nuôi và con nuôi có quan hệ chăm sóc, nuôi dưỡng, giáo dục nhau như cha mẹ và con.

2. Sau khi được đăng ký, quan hệ nuôi con nuôi quy định tại khoản 1 điều này có giá trị pháp lý kể từ thời điểm phát sinh quan hệ nuôi con nuôi.

3. Chính phủ quy định chi tiết thủ tục đăng ký nuôi con nuôi quy định tại điều này, bảo đảm thuận lợi và phù hợp với điều kiện thực tế của nhân dân ở các vùng, miền.”

Con nuôi có được hưởng thừa kế dù không đăng ký nhận con nuôi không?

Theo khoản 3 Điều 3 Luật Nuôi con nuôi 2010 quy định về con nuôi như sau:

"3. Con nuôi là người được nhận làm con nuôi sau khi việc nuôi con nuôi được cơ quan nhà nước có thẩm quyền đăng ký."

Trước ngày 01/01/2011, việc nuôi con nuôi phải được đăng ký tại cơ quan nhà nước có thẩm quyền trong thời hạn 05 năm kể từ ngày 01/01/2011. Sau khi việc nuôi con nuôi được công nhận theo quy định pháp luật, hai bên trong mối quan hệ nuôi con sẽ có các quyền lợi và nghĩa vụ đối với nhau, bao gồm quyền thừa kế di sản của nhau.

Tuy nhiên, với trường hợp của bạn, bố mẹ bạn chỉ nhận bạn làm con nuôi thông qua một bữa cơm gia đình mà không thực hiện các thủ tục đăng ký nuôi con nuôi. Vì vậy, việc nuôi con nuôi này không có giá trị pháp lý.

Do đó, khi bố mẹ bạn qua đời mà không để lại di chúc, bạn không có quyền thừa kế di sản mà họ để lại. Những thông tin bạn cung cấp không thể tạo cơ sở pháp lý cho việc thừa kế trong trường hợp này.