Thực tiễn nâng cao hiệu quả hoạt động thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng hiện nay

3. Giải pháp nâng cao hiệu quả hoạt động thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng Trên cơ sở những khó khăn, vướng mắc và nguyên nhân của những khó khăn, vướng mắc trong việc chứng minh, thu hồi tài sản tham nhũng được nêu ở trên, để nâng cao hiệu quả hoạt động thu hồi tài sản trong các vụ án tham nhũng, các cơ quan có thẩm quyền cần thực hiện tốt một số mặt công tác như sau: Một là, Hội đồng Thẩm phán Tòa án nhân dân tối cao cần sớm bổ sung, luận giải rõ hơn trong Nghị quyết số 03/2020/NQ-HĐTP ngày 30/12/2020 hướng dẫn áp dụng một số quy định của BLHS trong xét xử tội phạm tham nhũng và tội phạm khác về chức vụ về việc xác định hành vi “gây thiệt hại khác” đến lợi ích hợp pháp của Nhà nước, quyền, lợi ích hợp pháp của tổ chức, cá nhân của tội danh lợi dụng chức vụ, quyền hạn trong khi thi hành công vụ là những thiệt hại như thế nào. Cụ thể, cần nêu rõ thiệt hại khác là thiệt hại vật chất hay phi vật chất. Nếu là thiệt hại vật chất thì định lượng tài sản thiệt hại là bao nhiêu. Nếu là thiệt hại phi vật chất thì thiệt hại do tội phạm gây ra ảnh hưởng đến chính trị, uy tín của cơ quan, tổ chức; quyền tự do, dân chủ của công dân; việc thực hiện chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách của Nhà nước; tình hình an ninh, trật tự toàn xã hội như thế nào để việc định tội danh, chứng minh hành vi phạm tội và tài sản bị chiếm đoạt của các cơ quan tiến hành tố tụng được diễn ra chính xác. Bên cạnh đó, Bộ Công an cần ban hành cơ chế cụ thể trong việc bảo vệ người cộng tác với CQĐT, người tố giác, báo tin về tội phạm tham nhũng để phát huy có hiệu quả hoạt động phát động quần chúng nhân dân tích cực tham gia phát hiện, tố giác, báo tin về tội phạm tham nhũng, làm tiền đề để quá trình phát hiện và xử lý hành vi tham nhũng, thu hồi tài sản bị tham nhũng được diễn ra một cách thuận lợi. Hai là, pháp luật hình sự Việt Nam cần có những chính sách thay đổi phù hợp nhằm triệt tiêu động cơ vụ lợi của tội phạm tham nhũng. Riêng đối với loại tội phạm này thì Nhà nước cần có chế tài thật sự phù hợp, cụ thể mức độ tài sản mà đối tượng tham nhũng bồi thường được xem là tình tiết giảm nhẹ trách nhiệm hình sự, đối tượng bồi thường thiệt hại càng nhiều thì tương ứng với nó là hình phạt sẽ được giảm đi. Đây được coi là biện pháp kinh tế mang tính hiệu quả, với mục đích để động viên người phạm tội tích cực khắc phục hậu quả, thiệt hại do hành vi phạm tội mà mình gây ra. Nếu thực hiện theo hướng này, Nhà nước sẽ thu hồi được nhiều tài sản, vừa thể hiện chính sách khoan hồng, tính nhân đạo của pháp luật, đồng thời cũng tạo cơ hội cho các đối tượng tham nhũng có thể lao động, cống hiến trong công việc mới, tránh lãng phí nguồn nhân lực. Ba là, Thanh tra Chính phủ với cương vị là đơn vị đầu mối cần hoàn thiện, bổ sung các quy định về việc kiểm soát, minh bạch tài sản trong hoạt động của cơ quan, tổ chức theo yêu cầu của Công ước Liên hợp quốc về chống tham nhũng, bảo đảm phù hợp với thực tiễn ở Việt Nam, làm cơ sở để phòng ngừa, truy nguyên, thu hồi tài sản do hành vi tham nhũng gây ra, cụ thể: -  Chỉ đạo các đơn vị có liên quan xây dựng kế hoạch để thực hiện việc kê khai, công khai bản kê khai tài sản thu nhập; xây dựng cơ sở dữ liệu về tài sản của người có chức vụ, quyền hạn; mở rộng phạm vi đối tượng có trách nhiệm kê khai tài sản.-  Ban hành chế tài cụ thể để xử lý nghiêm những cơ quan, tổ chức, đơn vị, cá nhân chậm tổ chức việc kê khai; không kê khai hoặc kê khai không trung thực; không giải trình được nguồn gốc tài sản tăng thêm; không công khai bản kê khai tài sản. Đồng thời, bổ sung chế tài giám sát chặt chẽ việc thực hiện kê khai, minh bạch tài sản, thu nhập của người có nghĩa vụ kê khai và phải có hướng dẫn cụ thể việc xử lý đối tượng không giải trình được nguồn gốc thu nhập. Ngoài ra, các cơ quan tiến hành tố tụng cần chú trọng việc phong tỏa, niêm phong tài sản của các bị can một cách nhanh chóng, kịp thời nhằm đảm bảo việc thi hành án đạt hiệu quả cao hơn. Việc thu hồi tài sản, khắc phục hậu quả thiệt hại trong các vụ án tham nhũng không chỉ là trách nhiệm của riêng các cơ quan tiến hành tố tụng, mà cần có sự phối hợp với các cơ quan nhà nước chuyên trách có liên quan nhằm phát huy sức mạnh tổng hợp của các cơ quan, tổ chức trong việc phát hiện, thu hồi tài sản tham nhũng. Bởi hoạt động này trên thực tế liên quan đến rất nhiều văn bản quy phạm pháp luật khác nhau, liên quan đến việc quản lý tài sản trong các giao dịch trên hệ thống ngân hàng hay liên quan đến các quy định về kê khai tài sản thu nhập của cán bộ, công chức, viên chức. Do đó, vấn đề mang tính chất quyết định đó là song song với việc phát hiện, điều tra, truy tố và xét xử án tham nhũng thì các cơ quan nhà nước chuyên trách cần phải có trách nhiệm phối hợp với các cơ quan tiến hành tố tụng trong việc áp dụng các biện pháp ngăn chặn đối tượng tẩu tán tài sản. Cụ thể cần hoàn thiện các văn bản, xây dựng quy chế phối hợp trong đó có sự phân công nhiệm vụ cụ thể giữa các cơ quan tiến hành tố tụng và các cơ quan hữu quan như: Kiểm toán, Thanh tra Chính phủ, cơ quan quản lý nhà nước, các tập đoàn kinh tế, tổng công ty, doanh nghiệp... trong việc cung cấp thông tin tài liệu liên quan đến hành vi tham nhũng; các cơ quan này phải có trách nhiệm phối hợp chặt chẽ với cơ quan tiến hành tố tụng trong quá trình truy nguyên tiền, tài sản do hành vi tham nhũng gây ra, để có biện pháp phong tỏa, ngăn chặn tình trạng chuyển hóa tài sản... làm cơ sở cho việc thu hồi. Bốn là, Viện kiểm sát nhân dân tối cao với đơn vị là đầu mối cần rà soát lại những quốc gia mà Việt Nam chưa ký kết hiệp định tương trợ tư pháp hình sự, trên cở sở đó tiếp tục đàm phám và ký kết các hiệp định tương trợ tư pháp song phương trong lĩnh vực hình sự và dẫn độ tội phạm, nhằm tạo hành lang pháp lý, xây dựng cơ chế phối hợp cụ thể cho lực lượng đấu tranh phòng, chống tội phạm tham nhũng có yếu tố nước ngoài. Trong đó, nội dung trọng tâm cần đàm phán đó là thẩm quyền, trình tự thủ tục, hợp tác quốc tế trong việc thực hiện ủy thác hoặc lệnh của cơ quan có thẩm quyền về việc kê khai tài sản ở nước ngoài, xác minh, phong tỏa, thu giữ, tịch thu tài sản tham nhũng có nguồn gốc từ nước ngoài và cho phép thu hồi tài sản tham nhũng bắt nguồn từ Việt Nam hiện nằm tại nước khác.Theo: Ths. Lại Sơn TùngLink tham khảo: Tại đây