Pháp luật tố tụng hình sự về Cơ quan Cảnh sát điều tra

2. Pháp luật tố tụng hình sự về Cơ quan Cảnh sát điều tra2.1. Quy định của pháp luật tố tụng hình sự về tổ chức bộ máy Cơ quan Cảnh sát điều traBộ luật TTHS quy định: “Tổ chức bộ máy, thẩm quyền cụ thể của các CQĐT do Ủy ban thường vụ Quốc hội quy định” [74,tr.87(Điều 110)]. Để cụ thể hóa quy định trên, điểm a, khoản 1 Điều 1 Pháp lệnh tổ chức ĐTHS quy định: Trong CA nhân dân có các CQĐT sau đây:Cơ quan CSĐT Bộ Công an; Cơ quan CSĐT CA tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là Cơ quan CSĐT CA cấp tỉnh); Cơ quan CSĐT CA huyện, quận, thị xã, thành phố thuộc tỉnh (sau đây gọi chung là Cơ quan CSĐT CA cấp huyện);Cơ quan An ninh điều tra BCA; Cơ quan An ninh điều tra CA tỉnh, thành phố trực thuộc trung ương (sau đây gọi chung là Cơ quan An ninh điều tra CA cấp tỉnh).Như vậy, Cơ quan CSĐT gồm có: Cơ quan CSĐT Bộ Công an; Cơ quan CSĐT Công an tỉnh; Cơ quan CSĐT Công an cấp huyện.2.1.2. Tổ chức của Cơ quan Cảnh sát điều tra Bộ Công anPháp lệnh tổ chức ĐTHS (Điều 9) quy định tổ chức của Cơ quan CSĐT Bộ Công an bao gồm: Cục CSĐT tội phạm về trật tự xã hội, Cục CSĐT tội phạm về trật tự quản lý kinh tế và chức vụ, Cục CSĐT tội phạm về ma tuý và Văn phòng Cơ quan CSĐT. Như vậy, tại thời điểm năm 2004 thì Cơ cấu tổ chức của Cơ quan CSĐT BCA gồm có 4 lực lượng. Tuy nhiên, do xuất phát của tình hình thực tiễn xét thấy cần thiết phải thành lập một lực lượng CSĐT riêng đối với các tội phạm về tham nhũng nên ngày 15/12/2006 Ủy ban thường vụ Quốc hội đã ban hành Pháp lệnh sửa đổi Điều 9 của Pháp lệnh tổ chức ĐTHS. Theo đó khoản 1 Điều 9 Pháp lệnh tổ chức ĐTHS được sửa đổi như sau: Tổ chức của Cơ quan CSĐT BCA gồm có Cục CSĐT tội phạm về TTXH, Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng, Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV, Cục CSĐT tội phạm về ma túy và Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra. [58].Để thực hiện theo quy định của Pháp lệnh sửa đổi Điều 9 của Pháp lệnh tổ chức ĐTHS, ngày 4/2/2010 BCA đã ban hành Quyết định số 447/QĐ-BCA quy định chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng. Như vậy, theo quy định của pháp luật TTHS hiện hành thì tổ chức của Cơ quan CSĐT BCA gồm các lực lượng sau: Cục CSĐT tội phạm về TTXH; Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng; Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV; Cục CSĐT tội phạm về ma túy và Văn phòng Cơ quan Cảnh sát điều tra.Tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về trật tự xã hội.Theo Điều 3 Quyết định số 444/QĐ-BCA của BCA ngày 4/2/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về TTXH thì Cục CSĐT tội phạm về TTXH do Cục trưởng chỉ huy, có 04 đến 05 Phó Cục trưởng. Bên cạnh đó, Cục CSĐT tội phạm về TTXH bao gồm 09 phòng nghiệp vụ, mỗi phòng do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 03 đến 04 Phó Trưởng phòng. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các phòng do Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về TTXH đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm quyết định sau khi trao đổi với Tổng cục trưởng Tổng cục xây dựng lực lượng Công an nhân dân [15].Tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về tham nhũngĐiều 3 Quyết định số 447/QĐ-BCA của BCA ngày 4/2/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng quy định: Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng do Cục trưởng chỉ huy, có 04 đến 05 Phó Cục trưởng. Cơ cấu tổ chức gồm 8 phòng nghiệp vụ, mỗi phòng do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 03 đến 04 Phó Trưởng phòng. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các phòng do Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về tham nhũng đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm quyết định sau khi trao đổi với Tổng cục trưởng Tổng cục xây dựng lực lượng Công an nhân dân [18].Tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CVChức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV cũng được quy định tại Quyết định số 445/QĐ- BCA ngày 4/2/2010. Theo đó Điều 3 (tổ chức bộ máy) của Quyết định 445/QĐ-BCA quy định: Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV do Cục trưởng chỉ huy, có 04 đến 05 Phó Cục trưởng. Bộ máy Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV gồm có 11 phòng nghiệp vụ, mỗi phòng do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 03 đến 04 Phó Trưởng phòng. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các phòng do Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm quyết định sau khi trao đổi, thống nhất với Tổng cục trưởng Tổng cục xây dựng lực lượng Công an nhân dân.Tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về ma túyTheo Điều 3 Quyết định số 446/QĐ-BCA của BCA ngày 4/2/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, cơ cấu tổ chức bộ máy của Cục CSĐT tội phạm về ma túy thì Cục CSĐT tội phạm về ma túy do Cục trưởng chỉ huy, có 04 đến 05 Phó Cục trưởng. Bộ máy tổ chức của Cục CSĐT tội phạm về ma túy bao gồm 7 phòng nghiệp vụ, mỗi phòng do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 03 đến 04 Phó Trưởng phòng. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của các Phòng thuộc Cục CSĐT tội phạm về ma túy do Cục trưởng Cục CSĐT tội phạm về ma túy đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng, chống tội phạm quyết định sau khi trao đổi với Tổng cục trưởng Tổng cục xây dựng lực lượng Công an nhân dân.Tổ chức bộ máy của Văn phòng Cơ quan CSĐT Bộ Công anTổ chức bộ máy của Văn phòng cơ quan CSĐT được quy định tại Quyết định số 451/2010/QĐ – BCA ngày 04/2/2010 do Bộ trưởng BCA ban hành. Theo đó, Văn phòng Cơ quan CSĐT BCA do Chánh Văn phòng (Cục trưởng) phụ trách, có 03 Phó Chánh Văn phòng (Phó Cục trưởng). Tổ chức bộ máy của Văn phòng Cơ quan CSĐT BCA gồm có 6 phòng nghiệp vụ và 02 trại tạm giam. Mỗi phòng, Trại tạm giam do Trưởng phòng, Giám thị phụ trách và có 03 Phó Trưởng phòng, Phó Giám thị giúp việc. Chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức các Phòng và Trại tạm giam do Chánh Văn phòng Cơ quan CSĐT BCA đề xuất, Tổng cục trưởng Tổng cục Cảnh sát phòng chống tội phạm quyết định sau khi đã trao đổi, thống nhất với Tổng cục trưởng Tổng cục xây dựng lực lượng Công an nhân dân.Như vậy, hiện nay tổ chức bộ máy của Cơ quan CSĐT BCA chú trọng sự chuyên sâu trong phân công thẩm quyền điều tra các loại tội phạm. Đặc biệt, do tính chất nguy hiểm của tội phạm tham nhũng nên nhà nước ta đã thành lập lực lượng CSĐT tội phạm về tham nhũng.2.1.2. Tổ chức của Cơ quan Cảnh sát điều tra Công an cấp tỉnhĐiều 9 Pháp lệnh tổ chức ĐTHS quy định: “Tổ chức của Cơ quan CSĐT CA cấp tỉnh gồm có Phòng CSĐT tội phạm về TTXH, Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV, Phòng CSĐT tội phạm về ma tuý và Văn phòng Cơ quan CSĐT” [66]. Như vậy, so sánh với Cơ quan CSĐT Bộ Công an thì Cơ quan CSĐT Công an cấp tỉnh không có lực lượng chuyên trách điều tra tội phạm về tham nhũng mà lực lượng này được cơ cấu thành một bộ phận nằm trong Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV. Sau đây chúng ta sẽ nghiên cứu cụ thể hơn về các lực lượng trong Cơ quan CSĐT Công an cấp tỉnh.Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về trật tự xã hội. Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTXH được quy định trong Quyết định số 10952/QĐ-X11 ngày 24/12/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTXH thuộc CA cấp tỉnh (gồm tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương). Theo đó, tại Điều 3 của quyết định 10952/QĐ-X11 thì Phòng CSĐT tội phạm về TTXH do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 02 đến 03 Phó Trưởng phòng giúp việc. Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTXH gồm 05 đội nghiệp vụ. Tuy nhiên, tùy theo tình hình thực tế một số địa phương có thể thành lập thêm một số đội nghiệp vụ, điển hình như trong quyết định 10952/QĐ-X11 quy định Phòng CSĐT tội phạm về TTXH Công an thành phố Hồ Chí Minh thành lập 09 đội nghiệp vụ, Phòng CSĐT tội phạm về TTXH Công an thành phố Hà Nội thành lập 12 đội nghiệp vụ.Nhiệm vụ, tổ chức của các Đội do Trưởng phòng Phòng CSĐT tội phạm về TTXH phối hợp với Trưởng phòng Phòng tổ chức cán bộ đề xuất, Giám đốc CA cấp tỉnh quyết định.Tổ chức bộ máy của Phòng Cảnh sát điều tra tội phạm về TTQLKT & CV.Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV được quy định trong Quyết định số 10953/QĐ-X11 ngày 24/12/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV (gồm tỉnh, TP trực thuộc Trung ương). Theo đó, tại Điều 3 của quyết định này thì Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 02 đến 03 Phó trưởng phòng giúp việc.Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV cơ bản gồm 06 đội nghiệp vụ. Tuy nhiên, tùy theo tình hình thực tế một số địa phương có thể thành lập thêm một số đội nghiệp vụ. Điển hình như Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV Công an TP.Hồ Chí Minh thành lập 10 đội nghiệp vụ, Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV Công an TP. Hà Nội thành lập 12 đội nghiệp vụ. Điều cần lưu ý là do Cơ quan CSĐT Công an cấp tỉnh không có Phòng CSĐT tội phạm về tham nhũng. Chính vì vậy, trong tổ chức của Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV có Đội điều tra tội phạm về tham nhũng điều tra chuyên trách về loại tội phạm này.Ngoài ra, Điều 3 Quyết định số 10953/QĐ-X11 cũng quy định nhiệm vụ, tổ chức của các Đội do Trưởng phòng Phòng CSĐT tội phạm về TTQLKT & CV phối hợp với Trưởng phòng Phòng tổ chức cán bộ đề xuất, Giám đốc CA cấp tỉnh quyết định.Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về ma tuýTổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về ma túy được quy định trong Quyết định số 10954 /QĐ-X11 ngày 24/12/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về ma túy (thuộc tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương). Theo đó tại Điều 3 của quyết định này thì Phòng CSĐT tội phạm về ma túy do Trưởng phòng chỉ huy, có từ 02 đến 03 Phó trưởng phòng giúp việc. Tổ chức bộ máy của Phòng CSĐT tội phạm về ma túy gồm 05 đội nghiệp vụ. Tuy nhiên, tùy theo tình hình thực tế một số địa phương có thể thành lập thêm hoặc bớt một số đội nghiệp vụ.Nhiệm vụ, tổ chức của các Đội thuộc Phòng CSĐT tội phạm về ma túy do Trưởng phòng Phòng CSĐT tội phạm về ma túy phối hợp với Trưởng phòng Phòng tổ chức cán bộ đề xuất, Giám đốc CA cấp tỉnh quyết định.Tổ chức bộ máy của Văn phòng Cơ quan CSĐT Công an cấp tỉnhTheo Quyết định số 10951/QĐ–X11 ngày 24/12/2010 quy định về chức năng, nhiệm vụ, quyền hạn và tổ chức bộ máy của Văn phòng Cơ quan CSĐT CA cấp tỉnh (gồm CA tỉnh, thành phố trực thuộc Trung ương) thì Văn phòng Cơ quan CSĐT CA cấp tỉnh do Chánh Văn phòng (Trưởng phòng) phụ trách, có 02 đến 03 Phó Chánh Văn phòng (Phó Trưởng phòng) giúp việc. Tổ chức bộ máy gồm có 03 đội nghiệp vụ. Nhiệm vụ, tổ chức của các Đội do Chánh văn phòng Cơ quan CSĐT CA cấp tỉnh phối hợp với Trưởng phòng Phòng tổ chức cán bộ đề xuất, Giám đốc CA tỉnh quyết định.Theo: Vũ Duy CôngLink luận án:  Tại đây