Nội dung cơ bản của pháp luật về tổ chức tài chính vi mô

1.3. Nội dung cơ bản của pháp luật về tổ chức tài chính vi môNhư đã trình bày ở phần trên, pháp luật về TCVM là tổng hợp các quy định của pháp luật điều chỉnh đến các tổ chức TCVM, tạo nên quy chế pháp lý cho  thể này nên nội dung cơ bản sẽ bao gồm những vấn đề sau đây:Thứ nhất, những quy định làm rõ khái niệm tổ chức TCVM nhằm xác định đối tượng điều chỉnh của lĩnh vực pháp luật này. Đây là một nội dung khá quan trọng bởi pháp luật về tổ chức TCVM sẽ chỉ điều chỉnh các tổ chức TCVM chứ không điều chỉnh tất cả các chủ thể có cung ứng dịch vụ TCVM. Trên thực tế, số lượng tổ chức TCVM ở Việt Nam hiện nay còn khá khiêm tốn và chỉ chiếm một tỷ lệ rất nhỏ so với các chủ thể khác có cung ứng dịch vụ TCVM. Do vậy, việc xác định rõ chủ thể nào, thỏa mãn những điều kiện gì…thì được coi là tổ chức TCVM là vấn đề hết sức quan trọng trong nội dung của pháp luật về tổ chức TCVM.Thứ hai, xuất phát từ việc xác định tổ chức TCVM là một loại hình TCTD – loại hình doanh nghiệp đặc biệt được điều chỉnh bởi các văn bản pháp luật chuyên ngành – nên vấn đề thành lập, tổ chức lại, giải thể và phá sản những chủ thể này không thể thực hiện chỉ theo các quy định của pháp luật về doanh nghiệp nói chung mà cần phải có những quy định đặc thù hơn, phù hợp hơn với lĩnh vực TCVM. Do vậy, đây sẽ là nội dung phải có và có thể coi, là những nội dung cơ bản nhất của pháp luật về TCVM. Những nội dung cụ thể ở đây sẽ bao gồm:Một là, quy định quyền thành lập/tham gia thành lập tổ chức TCVM. Cụ thể, pháp luật về TCVM cần xác định rõ những chủ thể nào trong xã hội có thể tham gia góp/đầu tư vốn để tạo dựng ra một tổ chức TCVM. Những quy định này tạo tiền đề cho sự ra đời của một tổ chức TCVM. Vì vậy, đây là bộ phận hết sức quan trọng của pháp luật về tổ chức TCVM;Hai là, xác định cụ thể những điều kiện để một tổ chức TCVM có thể được ra đời. Đây là nội dung cũng hết sức quan trọng bởi việc xác định rõ ràng và chuẩn mực những điều kiện tổ chức TCVM phải đáp ứng sẽ góp phần đảm bảo sự vận hành một cách bình thường và hoạt động có hiệu quả của tổ chức TCVM khi ra đời. Ngoài ra, việc xác định rõ ràng những điều kiện này cũng sẽ là cơ sơ để hạn chế sự sách nhiễu từ phía cơ quan công quyền: Khi tổ chức TCVM có đủ điều kiện luật định, cơ quan công quyền không có bất cứ lý do nào để từ chối sự ra đời của chủ thể này;Ba là, quy định quy trình tạo dựng tổ chức TCVM mới, bao gồm các trình tự thủ tục mà các nhà đầu tư cũng như các cơ quan Nhà nước có thểm quyền phải thực hiện để có thể làm xuất hiện một tổ chức TCVM;Bốn là, quy định điều kiện, trình tự thủ tục tổ chức lại tổ chức TCVM. Đây cũng có thể coi là một nội dung quan trọng cần phải có trong nội dung của pháp luật về tổ chức TCVM. Nhu cầu chia, tách, sáp nhập hay hợp nhất các chủ thể kinh doanh nói chung và các TCTD nói riêng hoàn toàn có thể xuất hiện vì những nguyên nhân khác nhau và pháp luật cần phải có những quy định về trình tự, điều kiện…để định hướng cho các chủ thể tham gia tổ chức lại. Những quy định này sẽ là cơ sở để các chủ thể tham gia tổ chức lại cũng như cơ quan Nhà nước có thẩm quyền biết được mình có thể/cần phải làm gì và có những quyền và nghĩa vụ gì;Năm là, quy định điều kiện, trình tự thủ tục giải thể tổ chức TCVM. Nếu coi các quy định về thành lập tổ chức TCVM là cơ sở pháp lý cho việc gia nhập thị trường TCVM của các nhà đầu tư, quy định về tổ chức lại là hành lang pháp lý cho việc làm thay đổi các tổ chức TCVM đang có thì quy định về vấn đề giải thể tổ chức TCVM có thể được xem là cơ sở pháp lý cho việc rút lui khỏi lĩnh vực TCVM của các nhà đầu tư thông qua việc chấm dứt sự tồn tại của tổ chức TCVM mà họ là (đồng) chủ sở hữu. Việc chấm dứt sự tồn tại của một chủ thể, đặc biệt là chủ thể kinh doanh như tổ chức TCVM luôn có thể ảnh hưởng đến quyền và nghĩa vụ của các chủ thể có liên quan và vì vậy, cần phải có sự can thiệp của pháp luật nhằm đảm bảo quyền và lợi ích hợp pháp của các chủ thể này;Sáu là, quy định vấn đề phá sản tổ chức TCVM. Mặc dù ở Việt Nam hiện nay, việc đề cập đến vấn đề phá sản tổ chức TCVM có vẻ như hơi sớm bởi các tổ chức TCVM thực thụ cũng chỉ mới ra đời và tồn tại được vài năm. Tuy nhiên, pháp luật về tổ chức TCVM cũng cần phải có nội dung này bởi tính đặc thù của tổ chức TCVM so với các doanh nghiệp cũng như với các TCTD khác. Mặc dù ở thời điểm hiện nay, vấn đề phá sản TCTD vẫn là bài toán khó dành cho các cơ quan quản lý song về lâu dài, việc giải quyết phá sản đối với một TCTD yếu kém sẽ là một tất yếu. Chính vì vậy, các quy định về phá sản tổ chức TCVM sẽ là cơ sở pháp lý quan trọng cho việc giải quyết phá sản một tổ chức TCVM hoạt động yếu kém dẫn đến việc mất khả năng thanh toán.Thứ ba, những quy định về cơ cấu tổ chức nội bộ cũng như hoạt động quản trị điều hành tổ chức TCVM. Pháp luật về TCVM cần có những quy định này là bởi tổ chức TCVM kinh doanh trong lĩnh vực tài chính – NH nên cần phải có những quy định đặc thù đối với những chức danh tham gia quản trị, điều hành tổ chức TCVM cũng như các vấn đề khác có liên quan nhằm đảm bảo hoạt động quản trị điều hành tổ chức TCVM có hiệu quả, qua đó đảm bảo sự an toàn của từng tổ chức TCVM cũng như của cả hệ thống TCTD nói chung;Thứ tư, pháp luật về TCVM quy định khung pháp luật cho hoạt động kinh doanh của tổ chức TCVM. Xuất phát từ bản chất của TCVM là hoạt động kinh doanh kết hợp hài hòa với việc xóa đói giảm nghèo: chủ thể cung ứng dịch vụ TCVM tồn tại bằng chính những đồng lợi nhuận có được từ hoạt động này và khách hàng của TCVM (người nghèo) phần lớn thoát nghèo từ chính những dịch vụ mà TCVM mang lại. Chính bởi lý do này nên mặc dù pháp luật Việt Nam xác định vị trí pháp lý của tổ chức TCVM là một loại hình TCTD thì cũng vẫn cần phải có một khung pháp luật dành riêng cho hoạt động nghề nghiệp của các chủ thể này. Các quy định tạo nên khung pháp luật này cần phải phản ánh được tính đặc thù của TCVM đó là, đảm bảo tổ chức TCVM có lợi nhuận để tồn tại và khách hàng của TCVM (người nghèo, có thu nhập thấp) có thể chấp nhận được mức lãi, phí phải trả cho tổ chức TCVM. Ngoài ra, nội dung này của pháp luật về tổ chức TCVM cũng nhằm đảm bảo rằng tổ chức TCVM hoạt động đúng với mục đích, tôn chỉ của mình khi thành lập và đồng thời cũng nhằm đảm bảo sự an toàn của chính tổ chức TCVM nói riêng và hệ thống TCTD nói chung.Tóm lại, nội dung của pháp luật về tổ chức TCVM sẽ phải bao gồm các quy định tạo nên quy chế pháp lý cho tổ chức TCVM cũng như hành lang pháp lý cho các hoạt động của chủ thể này.Theo: Nguyễn Thái HàLink luận án:  Tại đây