NÂNG CAO HIỆU QUẢ SỬ DỤNG HÌNH THỨC TRỌNG TÀI VỤ VIỆC GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP TRONG THƯƠNG MẠI TẠI VIỆT NAM

3.1. Sự cần thiết phải nâng cao hiệu quả sử dụng hình thức trọng tài vụ việc nhằm giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Việt Nam3.1.1. Xuất phát từ thực tiễn sử dụng trọng tài vụ việc trong giải quyết các tranh chấp thương mại tại Việt Nam.Theo kết quả khảo sát, có 84% doanh nghiệp được hỏi chưa bao giờ đưa tranh chấp kinh doanh thương mại ra giải quyết tại trung tâm trọng tài thương, số doanh nghiệp đã từng lựa chọn trọng tài làm phương thức giải quyết tranh chấp chỉ chiếm 16% số doanh nghiệp được khảo sát. Trong tổng số các vụ tranh chấp được giải quyết bằng trọng tài tại Việt Nam thì 100% số các vụ này được giải quyết tại các Trung tâm trọng tài (trọng tài quy chế). Theo các báo cáo thì chưa có vụ tranh chấp nào mà các bên chọn trọng tài vụ việc Việt Nam để giải quyết.3.1.2. Xuất phát từ vị trí, vai trò của trọng tài vụ việcPhương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài đang là một phương thức giải quyết rất hiệu quả và được ưa chuộng trên thế giới nhưng tại Việt Nam trọng tài và đặc biệt là trọng tài vụ việc chưa thực sự khẳng định được vị trí của mình trong các phương thức giải quyết tranh chấp.Trong bối cảnh Việt Nam đang đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế và thực thi các cam kết khi gia nhập Tổ chức thương mại thế giới thì cũng phát sinh rất nhiều những tranh chấp thương mại không chỉ dừng lại ở sự gia tăng về số lượng mà độ phức tạp của các tranh chấp cũng ngày một nâng cao. Mặt khác, theo thống kê của Phòng thương mại và công nghiệp Việt Nam, hiện cả nước có hơn 300.000 doanh nghiệp, đặc biệt là số doanh nghiệp vừa và nhỏ ngày càng gia tăng và đóng góp vai trò ngày càng quan trọng vào đời sống kinh tế của đất nước. Theo đó, số các vụ việc tranh chấp sẽ ngày càng nhiều hơn, nhu cầu giải quyết các tranh chấp linh hoạt, nhanh chóng được đặt ra ngày càng bức xúc hơn.Trọng tài vụ việc với các ưu thế nổi bật so với các phương thức giải quyết tranh chấp khác sẽ thực sự tạo được sức hút không chỉ đối với các cá nhân, tổ chức trong nước mà còn với cộng đồng doanh nghiệp nước ngoài khi các quy định về pháp luật trọng tài nói chung và pháp luật về trọng tài nói riêng được thực thi hiệu quả trong đời sống kinh tế. 3.2. Những yêu cầu đặt ra đối với việc nâng cao hiệu quả sử dụng hình thức trọng tài vụ việc giải quyết tranh chấp thương mại tại Việt Nam- Thứ nhất: Quá trình thực thi pháp luật TTTM phải thể chế hóa kịp thời và đầy đủ đường lối, chính sách của Đảng về xây dựng và phát triển đất nước trong thời kỳ công nghiệp hóa, hiện đại hóa; xây dựng nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, hội nhập sâu rộng vào nền kinh tế thế giới, xây dựng nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam.- Thứ hai: Quá trình thực tiễn hóa pháp luật TTTM nói chung và trọng tài vụ việc nói riêng phải phục vụ đắc lực cho việc thực hiện các cam kết của Việt Nam khi trở thành thành viên của Tổ chức Thương mại Thế giới, đẩy mạnh hội nhập kinh tế quốc tế.- Thứ ba: Hiệu quả quá trình thực thi pháp luật TTTM nói chung và trọng tài vụ việc nói riêng làm cho phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài thật sự có hiệu quả.- Thứ tư: Đảm bảo tính đồng bộ của cả hệ thống pháp luật. Hoạt động giải quyết tranh chấp bằng trọng tài do tính chất đặc thù của nó có liên quan đến rất nhiều lĩnh vực khác nhau do đó việc hoàn thiện pháp luật TTTM phải gắn với việc hoàn thiện các quy định của pháp luật liên quan đảm bảo tính đồng bộ của cả hệ thống pháp luật.3.3. Các giải pháp nhằm nâng cao hiệu quả sử dụng hình thức trọng tài vụ việc giải quyết tranh chấp trong thương mại tại Việt Nam3.3.1. Giải pháp về mặt cơ chế, chính sách và pháp luật- Thứ nhất, cần có cơ chế hỗ trợ pháp lý từ phía Nhà nước đối với TTTM nói chung và trọng tài vụ việc nói riêng.- Thứ hai, để triển khai tốt thi hành Luật TTTM năm 2010.- Thứ ba, cần có các biện pháp giáo dục, tuyên truyền cho nhân dân hiểu biết vai trò và ý nghĩa của tổ chức xã hội dân sự đối với quá trình phát triển kinh tế - xã hội, đặc biệt trong nền kinh tế thị trường đã hội nhập.- Thứ tư, tăng cường sự giám sát của Quốc hội đối với việc hủy quyết định trọng tài, công nhận và thi hành phán quyết trọng tài sao cho việc hủy quyết định của trọng tài là vô cùng hãn hữu, chỉ trong các trường hợp đặc biệt và rõ ràng theo quy định của pháp luật.3.3.2. Giải pháp về phía các trọng tài viên- Thứ nhất, cần tăng cường năng lực đội ngũ Trọng tài viên- Thứ hai, cần tăng cường và nâng cao đạo đức nghề nghiệp cho Trọng tài viên, nâng cao uy tín cá nhân Trọng tài viên cũng như uy tín của Trung tâm TTTM.- Thứ ba, cần thành lập Hiệp hội trọng tài để đại diện, bảo vệ quyền và lợi ích hợp pháp của trọng tài viên, giám sát việc tuân theo quy tắc đạo đức nghề nghiệp, tổ chức bồi dưỡng về kiến thức và kỹ năng hành nghề cho trọng tài viên; trao đổi, tổng kết kinh nghiệm hoạt động trọng tài trong cả nước; thực hiện các hoạt động hợp tác quốc tế về trọng tài.3.3.3. Các giải pháp về phía tòa án và cơ quan thi hành án- Thứ nhất, xây dựng được cơ chế phối hợp chặt chẽ, thường xuyên với Toà án, cơ quan thi hành án, các Trung tâm Trọng tài nước ngoài.- Thứ hai, tòa án hiểu việc hỗ trợ trọng tài trong việc giải quyết tranh chấp là đương nhiên chứ không phải là sự can thiệp của tòa án vào giải quyết tranh chấp của trọng tài.- Thứ ba, hoàn thiện cơ chế thi hành quyết định trọng tài3.3.4. Giải pháp về phía các doanh nghiệpKhi hội nhập kinh tế quốc tế thì các tranh chấp thương mại có yếu tố nước ngoài ngày càng nhiều và phức tạp, doanh nghiệp Việt Nam cần phải tiếp cận với thức trọng tài như là điều khoản cần có trong luật chơi trong nước và quốc tế.Thiết nghĩ, việc các doanh nghiệp Việt Nam cần nhận thức lại phương thức giải quyết tranh chấp hợp đồng thương mại bằng trọng tài và cần nhận thức một cách đầy đủ những ưu thế khi lựa chọn hình thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài, thời gian giải quyết tranh chấp nhanh, ít tốn kém chi phí, hiệu lực quyết định trọng tài là chung thẩm rút ngắn được các trình tự giải quyết hai cấp, giữ được bí mật kinh doanh, được lựa chọn người có chuyên môn tương ứng với vụ tranh chấp để giải quyết tranh chấp, quyết định trọng tài được cơ quan thi hành án thi hành theo Luật thi hành án dân sự... Đồng thời trong quá trình hội nhập, các doanh nghiệp Việt Nam phải đối mặt với nhiều vụ tranh chấp thương mại, đầu tư, nội dung tranh chấp ngày càng phức tạp mà các nước trên thế giới đều chọn phương thức giải quyết tranh chấp bằng trọng tài là hiệu quả và hợp lý nhất.3.3.5. Tăng cường hợp tác quốc tếTăng cường quan hệ giao lưu, hợp tác quốc tế về trọng tài là một biện pháp quan trọng đểnâng cao hiệu quả hoạt động của trọng tài, đặc biệt là trong điều kiện hội nhập kinh tế quốc tế.Theo tác giả: Trần Thị Ngọc Liên Link tài liệu đính kèm: https://docs.google.com/document/d/1Ej3YgJSRb2R_x2yMi62nIgeG2jH6Lx46/edit?usp=drive_web&ouid=102249775144483111159&rtpof=true