PHƯƠNG HƯỚNG HOÀN THIỆN PHÁP LUẬT GIẢI QUYẾT TRANH CHẤP CÔNG TY CỔ PHẦN TẠI TÒA ÁN

 4.1.   Phương hướng hoàn thiện pháp luật giải quyết tranh chấp trong công ty cổ phần bằng Tòa án ở Việt Nam4.1.1.   Phương hướng chungNâng cao hiệu quả giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án cần đặt trong tổng thể chiến lược xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật Việt Nam đến năm 2010, định hướng đến năm 2020 tại Nghị quyết số 48-NQ/TW ngày 24/5/2005 và Chiến lược Cải cách tư pháp đến năm 2020 được đề ra trong Nghị quyết số 49-NQ/TW ngày 02/6/2005 của Bộ Chính trị.Trong đó, hoàn thiện pháp luật cần chú trọng “xây dựng và hoàn thiện hệ thống pháp luật đồng bộ, thống nhất, khả thi, công khai, minh bạch…”, hoàn thiện pháp luật tố tụng dân sự và pháp luật nội dung trong giải quyết tranh chấp trong CTCP phù hợp với nền kinh tế thị trường định hướng xã hội chủ nghĩa, xây dựng Nhà nước pháp quyền xã hội chủ nghĩa Việt Nam của nhân dân, do nhân dân, vì nhân dân; bảo đảm tính đồng bộ, dân chủ, công khai, minh bạch, tôn trọng quyền tự do kinh doanh của doanh nghiệp và bình đẳng quyền , lợi ích của các bên trong giải quyết tranh chấp.4.1.2.   Phương hướng cụ thểPháp luật về giải quyết tranh chấp trong CTCP là một bộ phận cấu thành trong hệ thống pháp luật quốc gia. Những bất cập trong quy định của pháp luật và thực tiễn giải quyết tranh chấp trong CTCP đặt ra nhu cầu tiếp tục hoàn thiện pháp luật theo yêu cầu của Nghị quyết 48. Trong bối cảnh xây dựng nhà nước pháp quyền Việt Nam xã hội chủ nghĩa, quan điểm định hướng hoàn thiện pháp luật trong lĩnh vực này phải bám sát các quan điểm, định hướng đã được Đảng và Nhà nước đề ra, cụ thể hóa các nội dụng phù hợp với điều kiện kinh tế xã hội, mục tiêu phát triển của đất nước, vấn đề hội nhập quốc tế, các yếu tố truyền thống lịch sử văn hóa và những nguyên tắc, thuộc tính của Nhà nước pháp quyền, cụ thể như sau:-   Hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong công ty cổ phần cần mang tính tổng thể, toàn diện, thống nhất nhận thức và cơ chế điều chỉnh tạo khung pháp lý cho hoạt động công tyTranh chấp trong CTCP là tranh chấp đặc thù trong lĩnh vực kinh doanh thương mại thuộc thẩm quyền của Tòa án. Pháp luật điều chỉnh hoạt động giải quyết tranh chấp trong lĩnh vực này là một bộ phận cấu thành trong hệ thống pháp luật, liên quan đến nhiều lĩnh vực pháp luật. Do đó, yêu cầu về tính đồng bộ khi hoàn thiện pháp luật đối với cả hệ thống pháp luật là vấn đề được quan tâm, trong đó đồng bộ từ nội dung, chất lượng quy phạm đến việc áp dụng và thực thi pháp luật trong đời sống. Trong đó, pháp luật về doanh nghiệp và tố tụng bằng Tòa án cần được chú trọng hoàn thiện, bởi đây là công cụ pháp luật được vận dụng chủ yếu trong quá trình giải quyết tranh chấp. Yêu cầu này nhằm đảm bảo tính tổng thể, toàn diện trong các lĩnh vực pháp luật điều chỉnh quá trình giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án, tiếp đến là đảm bảo sự thống nhất giữa luật với các văn bản hướng dẫn thi hành luật và đảm bảo đồng bộ trong việc thi hành pháp luật về xác định bản chất, nội dung tranh chấp và cơ chế giải quyết tranh chấp trong CTCP.- Pháp luật không can thiệp sâu hoạt động doanh nghiệp, đảm bảo cân bằng giữa hoạt động của công ty với quyền lợi chính đáng của cổ đôngPháp luật về giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án vừa thể hiện ý chí của nhà nước thông qua hoạt động xét xử của hệ thống tư pháp, nhưng cũng mang những nét đặc trưng của lĩnh vực luật tư, nơi mà nguyên tắc tự do ý chí và tự do thỏa thuận được đề cao. Do đó, vấn đề hoàn thiện pháp luật cũng quán triệt nguyên tắc căn bản về tự do thỏa thuận, quyền địnhđoạt và tự do ý chí của các bên. Hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án trên cơ sở định hướng nhà nước không can thiệp trực tiếp vào hoạt động sản xuất, kinh doanh, tôn trọng quyền tự quyết của cổ đông. Tòa án, cơ quan xét xử của Nhà nước, chỉ giữ vai trò hỗ trợ cơ chế pháp lý, giải quyết tranh chấp, đảm bảo cân bằng giữa hoạt động ổn định, lành mạnh của công ty và quyền lợi của cổ đông. Pháp luật được xây dựng và tiệm cận với lẽ phải, sự công bằng, đảm bảo cho sự ổn định và tuân theo pháp luật trong hoạt động của công ty.Với tốc độ tăng trưởng kinh tế cao của Việt Nam trong thời gian qua, nhu cầu đầu tư của các tổ chức, cá nhân là rất lớn và tranh chấp là điều tất yếu. Nếu không có hệ thống pháp luật và bộ máy tư pháp hiệu lực, hiệu quả để đáp ứng nhu cầu giải quyết tranh chấp thì môi trường pháp lý kinh doanh của Việt Nam nói chung sẽ không được cải thiện toàn diện, các chủ thể kinh doanh trong đó có các cổ đông sẽ không có lòng tin trong xác lập, thực hiện việc góp vốn vào công ty. Điều này ảnh hưởng không nhỏ đến chỉ số môi trường kinh doanh của Việt Nam so với thế giới.-  Hoàn thiện pháp luật về giải quyết tranh chấp trong công ty cổ phần bằng Tòa án cần chú trọng nghiên cứu, học tập kinh nghiệm nước ngoàiXu hướng toàn cầu hóa và hội nhập kinh tế quốc tế đặt ra nhu cầu tương thích giữa pháp luật Việt nam với các thông lệ quốc tế. Trong bối cảnh Việt Nam chủ động, tích cực hội nhập quốc tế như hiện nay, hoàn thiện pháp luật trong bất kể lĩnh vực nào, bao gồm cả giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án cũng phải tiệm cận với pháp luật quốc tế. Việc tham khảo pháp luật nước ngoài, vì thế, là nhu cầu tất yếu nhằm tranh thủ kinh nghiệm lập pháp và giải quyết tranh chấp trong CTCP bằng Tòa án của các nước đã có nền kinh tế thị trường phát triển trước Việt Nam; để từ đó rút ngắn khoảng cách, đưa pháp luật Việt nam lại gần và hài hòa với các chuẩn mực quốc tế.4.2.  Giải pháp hoàn thiện hệ thống pháp luật giải quyết tranh chấp trong công ty cổ phần bằng Tòa án ở Việt Nam4.2.1.   Xây dựng và hoàn thiện các nguyên tắc giải quyết tranh chấp trong công ty cổ phần bằng Tòa án.Quá trình giải quyết tranh chấp bằng Tòa án vận dụng triệt để các nguyên tắc được quy định trong BLTTDS. Tuy nhiên, xuất phát từ mối quan hệ bất bình đẳng trong tranh chấp giữa cổ đông với công ty hoặc NQLCT, pháp luật cần tiếp tục quan tâm bổ sung các nguyên tắc đặc thù, bao gồm:-  Nguyên tắc đảo nghĩa vụ chứng minh: Như phân tích ở trên, nguyên tắc đảo nghĩa vụ chứng minh buộc chủ thể có nghĩa vụ phải chứng minh mình không vi phạm, trường hợp không chứng minh được thì phải chịu trách nhiệm. Nguyên tắc này góp phần làm giảm chi phí xác minh, tạo điều kiện cho bên yếu thế thực hiện các quyền và nghĩa vụ thuận lợi hơn. Nghĩa vụ chứng minh trong các vụ kiện giữa cố đông và công ty ở một số bang của Hoa Kỳ không phải của cổ đông mà trong nhiều trường hợp chính NQLCT – người bị kiện phải chứng minh việc mình không có lỗi trong việc gây thiệt hại cho công ty [130]. Chẳng hạn trong trường hợp cổ đông có tranh chấp về việc công ty về việc không đảm bảo quyền dự họp ĐHĐCĐ vì đã không gửi tài liệu đại hội cho cổ đông. Lỗi của việc cổ đông không nhận được tài liệu trước khi tiến hành Đại hội được xác định thuộc về công ty trừ khi công ty chứng minh được đã gửi tài liệu đó đến đúng địa chỉ đã đăng ký của cổ đông trong thời hạn quy định.-   Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng. Như phân tích ở trên, do đặc thù của tranh chấp trong CTCP nên việc xác định quan hệ tranh chấp có thể không tồn tại quan hệ tương ứng trực tiếp về quyền và nghĩa vụ giữa các bên tranh chấp. Mặt khác, trong các mối quan hệ giữa cổ đông với công ty, với tư cách là chủ sở hữu, cổ đông vừa mang quyền vừa có nghĩa vụ đối với tổ chức và hoạt động của công ty. Quá trình duy trì và thực hiện các mối quan hệ này luôn có khả năng tồn tại các quyền và nghĩa vụ tiềm ẩn nhưng chưa được luật hóa một cách cụ thể. Để không bỏ sót nội dung tranh chấp, việc xác định tranh chấp giữa các cổ đông, giữa cổ đông với công ty cần được đặt trong nguyên tắc quyền và lợi ích chính đáng của các bên. Nguyên tắc bảo vệ quyền và lợi ích chính đáng dễ nhầm lẫn với việc cổ đông khởi kiện nhân danh công ty được ghi nhận tại Điều 166 LDN 2020. Tuy nhiên, trong khởi kiện nhân danh công ty, quyền và lợi ích chính đáng vẫn thuộc về công ty và công ty vẫn có quyền khởi kiện nhưng vì công ty không thực hiện nên cổ đông nhân danh công ty khởi kiện và vì lợi ích của công ty.Theo: Nguyễn Hữu HưngLink luận án: https://docs.google.com/document/d/1ZV5qhVpXSpmoBguYCsZHv0FJMTX2QkKr/edit?rtpof=true