CÁC YẾU TỐ ẢNH HƯỞNG ĐẾN CHÍNH SÁCH THUẾ NHÀ Ở, ĐẤT Ở

1.2.1.  Các yếu tố ảnh hưởng đến chính sách thuế nhà ở, đất ởẢnh hưởng đến chính sách thuế nhà ở, đất ở có rất nhiều yếu tố, từ những yếu tố thuộc về môi trường vĩ mô, cho đến các yếu tố thuộc về nội tại của chính sách thuế nhà ở, đất ở, như: quy trình chính sách thuế nhà ở, đất ở; các nguồn lực của chính sách (nhân lực, thông tin, tài chính…), sau đây, chúng ra đi vào phân tích các yếu tố tác động đó.1.2.1.1.   Các yếu tố thuộc môi trường vĩ mô- Yếu tố kinh tế: sự vận hành của một xã hội nói chung, cũng như một chính sách thuế nói riêng bao giờ cũng gắn liền với một bối cảnh kinh tế nhất định. Bối cảnh kinh tế đó được nhìn nhận thông qua hàng loạt các chỉ tiêu kinh tế vĩ mô như: tốc độ tăng trưởng, chỉ số giá cả, tỷ giá ngoại tệ, chỉ số chứng khoán... Mỗi sự thay đổi của yếu tố này sẽ có những ảnh hưởng nhất định tới chính sách thuế, trong đó có chính sách thuế nhà ở, đất ở.-   Yếu tố chính trị: yếu tố này có sự gắn bó chặt chẽ, tác động trực tiếp đến chính sách thuế nhà ở, đất ở, các nhân tố thuộc yếu tố này thường được đề cập tới đó là:+ Quan điểm tư tưởng của chính quyền đối với chính sách thuế;+ Tính đầy đủ, đồng bộ, rõ ràng và chi tiết của hệ thống luật pháp;+ Năng lực hành pháp của chính quyền và ý thức chấp hành pháp luật của các công dân và các tổ chức trong xã hội.-   Yếu tố văn hoá- xã hội: các nhân tố ảnh hưởng thuộc yếu tố này thường được nhắc đến, bao gồm: những quan niệm, tư tưởng, đạo đức của cộng đồng về nhà ở, đất ở, về chính sách thuế nhà ở, đất ở; thêm vào đó, các yếu tố như: cơ cấu dân cư, giới tính, độ tuổi, mật độ, sự gia tăng dân số,... cũng có những tác động nhất định đến chính sách thuế nhà ở, đất ở.- Yếu tố khoa học- công nghệ: khoa học- công nghệ đang làm thay đổi một cách căn bản các điều kiện về quy trình và phương thức hoạch định chính sách, cách thức tổ chức thực thi cũng như giám sát chính sách, đặc biệt khoa học – công nghệ trong thời gian vừa qua đã có tác động mang tính cách mạng tới việc quản lý và thực thi thu nộp thuế, góp phần không nhỏ tạo ra tính hiệu quả và hiệu lực của chính sách thuế nhà ở, đất ở.1.2.1.2.   Các yếu tố thuộc về quy trình chính sách thuế nhà ở, đất ởa). Yếu tố thuộc về việc hoạch định chính sách thuế nhà ở, đất ởHoạch định chính sách công nói chung và hoạch định chính sách thuế nhà ở, đất ở nói riêng là công việc thường xuyên của nhà nước và được xây dựng thành quy trình. Quy trình hoạch định chính sách chính là trình tự, công đoạn để tạo ra một chính sách, quy trình này gồm có:- Xác định và lựa chọn vấn đề: vấn đề của chính sách thuế nhà ở, đất ở được hiểu là một mâu thuẫn xuất hiện trong việc đánh thuế nhà ở, đất ở hoặc ngay cả trong quá trình cung cấp và sử dụng nhà ở, đất ở, từ đó đòi hỏi nhà nước cần ban hành một chính sách thuế nhà ở, đất ở nào đó để giải quyết vấn đề vướng mắc đặt ra. Để xác định và lựa chọn đúng vấn đề cần giải quyết, đòi hỏi các nhà hoạch định cần phải dựa vào việc phân tích “tiền chính sách”, gồm: (1). Khẳng định đường lối: Các nhà hoạch định phải xuất phát từ mục tiêu tổng quát và ý chí của giai cấp cầm quyền để xác định, lựa chọn đúng vấn đề cần đề ra chính sách. (2). Nghiên cứu và dự báo: Công tác nghiên cứu và dự báo cực kỳ quan trọng, vì nó tạo cơ sở thông tin cho việc xác định vấn đề, xác định mục tiêu cũng như xác định giải pháp và công cụ thực hiện mục tiêu của chính sách.- Xác định mục tiêu của chính sách: mục tiêu của một chính sách thuế nhà ở, đất ở là cái đích mà chính sách đó phải đạt tới. Mục tiêu phải được đề ra dựa trên sự xác định vấn đề đặt ra và phán đoán việc giải quyết vấn đề đó, trong đó có tính đến nguồn lực và khả năng thực hiện mục tiêu.- Xây dựng các phương án chính sách: sau khi xác định được mục tiêu của chính sách thuế nhà ở, đất ở, thì công đoạn tiếp theo là tìm kiếm các phương án chính sách. Để tạo điều kiện cho việc lựa chọn phương án chính sách tối ưu thì cần phải xây dựng được một số các phương án chính sách. Trong mỗi phương án luôn phải xác định hai yếu tố cơ bản:Ÿ Các giải pháp của chính sách: giúp chúng ta trả lời được câu hỏi phải làm gì để thực hiện mục tiêu?Ÿ Các công cụ để thực hiện chính sách: giúp chúng ta trả lời được câu hỏi thực hiện mục tiêu bằng gì?- Lựa chọn phương án chính sách tối ưu: sản phẩm của bước trên thường là các phương án chính sách thuế nhà ở, đất ở khác nhau, trong bước này tập trung vào lựa chọn một phương án chính sách thuế nhà ở, đất ở thích hợp để nhà nước thông qua, ban hành thành chính sách và đưa vào thực hiện.- Thông qua và quyết định chính sách: để quá trình thông qua chính sách thuế nhà ở, đất ở được tiến hành thuận lợi, các nhà hoạch định chính sách trước hết vẫn phải cố gắng xây dựng chính sách một cách khoa học và hợp lý nhất, đồng thời biết tham khảo ý kiến của các tổ chức và cá nhân có liên quan, biết tranh thủ sự tán thành, sự ủng hộ của các quan chức. Nếu nội dung của chính sách thuế nhà ở, đất ở đề ra đáp ứng nguyện vọng, lợi ích của đông đảo nhân dân, nếu quá trình lấy ý kiến nhân dân để thực hiện một cách thực sự dân chủ thì việc thông qua chính sách sẽ diễn ra thuận lợi, không gây xáo trộn trong đời sống chính trị của đất nước.b). Tổ chức thực thi chính sách thuế nhà ở, đất ởBước kế tiếp là tổ chức thực thi chính sách, đây là bước đưa chính sách thuế nhà ở, đất ở vào thực tế cuộc sống, trong bước này bao gồm các hoạt động triển khai, phối hợp thực hiện, kiểm tra đôn đốc để chính sách phát huy được vai trò trong cuộc sống. Có thể nói việc tổ chức thực thi chính sách mang tính quyết định đến thành bại của một chính sách. Trong quá trình tổ chức thực thi chính sách thuế nhà ở, đất ở bao gồm các bước cơ bản sau đây:- Thiết lập bộ máy thực thi chính sách: từ kế hoạch triển khai thực hiện chính sách thuế nhà ở, đất ở, các cơ quan trung ương mà cụ thể là Bộ Tài chính (Tổng cục thuế) thành lập hoặc phân công, cắt cử đội ngũ cán bộ thuế để thực hiện các nhiệm vụ của chính sách thuế nhà ở, đất ở đề ra.- Xây dựng kế hoạch triển khai thực hiện chính sách: đây là bước cần thiết và quan trọng, kế hoạch này phải được xây dựng trước khi đưa chính sách vào cuộc sống, các cơ quan triển khai từ trung ương đến địa phương đều phải lập các kế hoạch cụ thể, như: kế hoạch về tổ chức, điều hành như hệ thống các cơ quan tham gia, đội ngũ nhân sự, cơ chế thực thi; kế hoạch cung cấp nguồn vật lực như tài chính, trang thiết bị; kế hoạch thời gian triển khai thực hiện; kế hoạch kiểm tra, đôn đốc thực thi chính sách; dự kiện về quy chế, nội quy về tổ chức và điều hành thực thi chính sách...- Ban hành các văn bản hướng dẫn: để thực hiện những nội dung của chính sách thuế nhà ở, đất ở thông thường Chính phủ, Bộ Tài chính phải ban hành các văn bản hướng dẫn, như Chính phủ ban hành nghị định, Bộ Tài chính ban hành thông tư, cũng như các văn bản hướng dẫn khác để tiến hành triển khai chính sách thuế nhà ở, đất ở vào cuộc sống.- Phổ biến tuyên truyền chính sách: đây là công đoạn tiếp theo sau khi chính sách đã được thông qua. Công đoạn này giúp cho nhân dân, các cấp chính quyền hiểu được về chính sách thuế nhà ở, đất ở và giúp cho chính sách được triển khai thuận lợi và có hiệu quả. Để làm được việc tuyên truyền này thì chúng ta cần phải đầu tư về trình độ chuyên môn, trang thiết bị kỹ thuật, việc tuyên truyền này cần phải được thực hiện thường xuyên liên tục, ngay cả khi chính sách đang được thực thi, và với mọi đối tượng và trong khi tuyên truyền phải sử dụng nhiều hình thức như tiếp xúc trực tiếp, gián tiếp theo đổi, thông qua các phương tiện thông tin đại chúng…-   Phân công phối hợp thực hiện chính sách: chính sách thường được thực hiện trên một quy mô rộng lớn với nhiều bộ phận liên quan, do đó phải có sự phối hợp, phân công hợp lý để hoàn thành tốt nhiệm vụ.- Duy trì chính sách: đây là bước làm cho chính sách tồn tại được và phát huy tác dụng trong môi trường thực tế. Để duy trì được chính sách thuế nhà ở, đất ở đòi hỏi phải có sự đồng tâm, hiệp lực của nhiều yếu tố, như: Nhà nước là người tổ chức thực thi chính sách phải tạo điều kiện và môi trường để chính sách được thực thi tốt, còn người chấp hành chính sách thuế nhà ở, đất ở phải có trách nhiệm tham gia tích cực vào thực thì chính sách.-   Theo dõi, đôn đốc việc thực hiện chính sách: bất cứ triển khai chính sách nào đều cần phải đôn đốc để đảm bảo các chính sách được thực hiện đúng, và sử dụng có hiệu quả mọi nguồn lực và chính sách thuế nhà ở, đất ở cũng không nằm ngoài quy trình đó. Công tác theo dõi, đôn đốc giúp cho Bộ Tài chính nắm bắt được các đối tượng của chính sách, cũng như nắm rõ được tiến trình thực thi chính sách, qua đó nhận ra những hạn chế để điều chỉnh bổ sung, hoàn thiện nhằm nâng cao hiệu quả của chính sách.c). Kiểm soát sự thực hiện chính sách thuế nhà ở, đất ởĐể chính sách đi vào cuộc sống và đạt hiệu quả, cũng như giúp kịp thời phát hiện các sai lệch và sửa chữa khi cần thiết, thì không thể không có hoạt động kiểm soát chính sách. Hoạt động kiểm soát chính sách thuế nhà ở, đất ở bao gồm rất nhiều khâu công việc, cụ thể:- Thiết lập mạng lưới thông tin phản hồi: thường xuyên thiết lập mạng lưới thông tin phản hồi từ đối tượng nộp thuế nhà ở, đất ở, cũng như từ những người tổ chức thực thi chính sách thuế từ dưới lên trên, kết hợp với việc khảo sát, điều tra xã hội học nhằm nắm bắt cả những thông tin tốt và xấu về các khâu chính sách;- Kiểm tra sự thực hiện: thông qua hệ thống kiểm tra của nhà nước, như thanh tra Bộ Tài chính, thanh tra thuế… để thường xuyên hoặc định kỳ kiểm tra các khâu chính sách, nhất là trong khâu thực thi chính sách thuế nhà ở, đất ở;- Đánh giá tổng kết rút kinh nghiệm: khâu này được tiến hành liên tục trong thời gian duy trì chính sách. Trong quá trình này ta có thể đánh giá từng phần hay toàn bộ chính sách. Việc đánh giá này phải tiến hành đối với cả các cơ quan nhà nước và đối tượng thực hiện chính sách.- Điều chỉnh chính sách: việc làm này là cần thiết, và được thực hiện bởi các cơ quan nhà nước có thẩm quyền, như Tổng cục thuế, Bộ Tài chính, Chính phủ và nếu cần thiết có thể việc điều chỉnh được thực hiện bởi Ủy ban thường vụ Quốc hội hoặc Quốc hội. Việc điều chỉnh này phải đáp ứng được việc giữ vững mục tiêu ban đầu của chính sách thuế nhà ở, đất ở, chỉ điều chỉnh các biện pháp, cơ chế thực hiện mục tiêu. Hoạt động này phải hết sức cẩn thận và chính xác, không làm biến dạng chính sách thuế nhà ở, đất ở ban đầu.Theo: Phạm Văn BìnhLink luận án: https://docs.google.com/document/d/1mvKIPJ-0Zzb_BmCvWuD0sqzoBbhDgIAx/edit?rtpof=true